Original research article
Acta Albaruthenica

Obsolete anglicisms in the dictionaries of the contemporary Belarusian language

2023, Issue 23

Aliaksandr Makarevich

0000-0002-5836-4099

Belarusian State University, Belarus

Mogilev State A. Kuleshov University

DOI

10.31338/2720-698Xaa.23.11a

Publication date

16.02.2024

Submission date

04.05.2023

Acceptance date

13.09.2023

Publishing model

open access

License type

CC BY-NC-ND 3.0 PL

Field

Humanities

Discipline

literary studies, linguistics

Language of publication

Belarusian

Downloads

PDF 368 KB

Article

Number of views:154

Number of downloads:85

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

In the article, the semantics, the reasons for the archaization of anglicisms in the contemporary Belarusian language, and their description in lexicographic editions are examined. It is noted that there is a difference in the explanation of some outdated borrowings and their assignment to outdated vocabulary in Belarusian dictionaries. There are anglicisms that have fallen out of active use, but there is neither an appropriate accompaniment, for example, the mark obs. (obsolete), or a chronologically qualitative commentary in lexicographic editions. Certain obsolete English words are used in certain Belarusian dialects. On the other hand, among anglicisms there were found nominations which in the second half of the 20th century, for extralinguistic reasons (actually under the influence of political factors) were added to the obsolete vocabulary and therefore it is appropriate to mark them in dictionaries without the mark obs.

Keywords:

lexicography,obsolete vocabulary,archaism,historicism,mark,borrowing,anglicism,reasons for archaization

Bibliography

Bahan’koŭ Artur, Gajdukevіč Iosif, Šuba Pavel. 1990. Tlumačal’ny sloŭnіk belaruskaj movy. 1-e vyd., peraprac. і dap. Mіnsk [Баханькоў Артур, Гайдукевіч Іосіф, Шуба Павел. 1990. Тлумачальны слоўнік беларускай мовы. 1-е выд., перапрац. і дап. Мінск].

Bajburin Albert, Belovinskij Leanid, Kont Fransis. 2004. Poluzabytye slova i značenija: Slovar’ russkoj kul’tury XVIII–XIX vv. Sankt-Peterburg–Moskva [Байбурин Альберт, Беловинский Леонид, Конт Франсис. 2004. Полузабытые слова и значения: Словарь русской культуры XVIII–XIX вв. Санкт-Петербург–Москва].

Bajkoŭ Mikola, Nekrashevіč Scjapan. 1925. Belaruska-rasіjskі sloŭnіk. Mіnsk [Байкоў Мікола, Некрашэвіч Сцяпан. 1925. Беларуска-расійскі слоўнік. Мінск].

Belaruskaja encyklapedyja ŭ 18 t. 2003. T. 16: Trypalі–Hvіlіnka. Redkal.: G.P. Paškoŭ і іnš. Mіnsk [Беларуская энцыклапедыя ў 18 т. 2003. T. 16: Трыпалі–Хвілінка. Рэдкал.: Г.П. Пашкоў і інш. Мінск].

https://doi.org/10.1088/2058-7058/16/1/30

Belaruskі arfagrafіčny sloŭnіk. 2009. Uklad. L. P. Kuncevіč, І. U. Kandracenja; pad red. A.A. Lukašanca. Mіnsk [Беларускі арфаграфічны слоўнік. 2009. Уклад. Л.П. Кунцэвіч, І.У. Кандраценя; пад рэд. А.А. Лукашанца. Мінск].

Bjal’kevіč Ivan. 1970. Krajovy sloŭnіk usxodnjaj Magіljoŭščyny. Mіnsk [Бялькевіч Іван. 1970. Краёвы слоўнік усходняй Магілёўшчыны. Мінск].

Bol’šoj akademičeskij slovar’ russkogo jazyka v 17 t. 2004. T. 2: Blago-Vnjat’. Red. L.I. Balaxonova. Moskva–Sankt-Peterburg [Большой академический словарь русского языка в 17 т. 2004. Т. 2: Благо-Внять. Ред. Л.И. Балaхонова. Москва–Санкт-Петербург]

BRS (Belorussko-russkij slovar’). 1962. Uklad. K. Krapiva. Moskva [БРС (Беларуска-рускі слоўнік). 1962. Уклад. К. Крапіва. Масква].

BRS (Belaruska-ruskі sloŭnіk u 2 t.). 1988. 2-e vyd., peraprac. і dap. Uklad. K.K. Atraxovič. Mіnsk [БРС (Беларуска-рускі слоўнік у 2 т.). 1988. 2-е выд., перапрац. і дап. Уклад. К.К. Атраховіч. Мінск].

BRS (Belaruska-ruskі sloŭnіk u 3 t.). 2003. 3-e vyd. Mіnsk [БРС (Беларуска-рускі слоўнік у 3 т.). 2003. 3-е выд. Мінск].

BRS (Belaruska-ruskі sloŭnіk u 3 t.). 2012. 4-e vyd., peraprac. і dap. Uklad. A. A. Lukašanec. Mіnsk [БРС (Беларуска-рускі слоўнік у 3 т.). 4-е выд., перапрац. і дап. Уклад. А.А. Лукашанец. Мінск].

Bulyka Aljaksandr. 1999. Sloŭnіk іnšamoŭnyx sloŭ u 2 t. Mіnsk [Булыка Аляксандр. 1999. Слоўнік іншамоўных слоў у 2 т. Мінск].

Bulyka Aliaksandr. 2005. Sloŭnіk іnšamoŭnyx sloŭ. Aktual’naja leksіka. Mіnsk [Булыка Аляксандр. 2005. Слоўнік іншамоўных слоў. Актуальная лексіка. Мінск].

Fordson [online] https://en.wikipedia.org/wiki/Fordson [дата доступу: 16.09.2023].

Histaryčnaja leksikalohija belaruskaj movy. 1970. Rèd. A.JA. Baxan′koŭ, A.I. Žuraŭski, M.R. Sudnik. Minsk [Гістарычная лексікалогія беларускай мовы. 1970. Рэд. А.Я. Баханькоў, А.І. Жураўскі, М.Р. Суднік. Мінск].

Krysиn Leonиd 1968. Иnojazyčnye slova v sovremennom russkom lиteraturnom jazyke. Moskva [Крысин Леонид 1968. Иноязычные слова в современном русском литературном языке. Москва].

Lastoŭskі Vazlaŭ. 1924. Padručny rasіjska-kryŭskі (belaruskі) sloŭnіk. Koŭna [Ластоўскі Вацлаў. 1924. Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік. Коўна].

Malažaj Galina, Jaŭdošyna Larysa. 2013. Škol’ny tlumačal’ny sloŭnіk belaruskaj movy: dapam. dlja ŭstanoŭ agul’naj sjarednjaj adukacyі z belarus. і rus. movamі navučannja. Mіnsk [Малажай Галіна, Яўдошына Ларыса. 2013. Школьны тлумачальны слоўнік беларускай мовы: дапам. для ўстаноў агульнай сярэдняй адукацыі з беларус. і рус. мовамі навучання. Мінск].

Mova Sennenščyny. Dyjalektny sloŭnik u 2 t. 2015. T. 1: A–O. Uklad. N.M. Bun’ko [i inš.]; navuk. red. V.M. Kurzova, L.P. Kunzevič. Minsk [Мова Сеннешчыны. Дыялектны слоўнік. 2015. Т. 1: А – О. Уклад. Н.М. Бунько [і інш.]; навук. рэд. В.М. Курцова, Л.П. Кунцэвіч. Мінск].

Nadel’-Červinskaya Margorita, Červinskij Petr. 1995. Bol’shoj tolkovyj slovar’ inostrannyx slov v 3 t. T. 1. Rostov-na-Donu [Надель-Червинская Маргaрита, Червинский Пётр. 1995. Большой толковый словарь иностранных слов в 3 т. Т. 1. Ростов-на-Дону].

Nekraševіč Scjapan, Bajkoŭ Mikola. 1928. Rasіjska-belaruskі sloŭnіk. Mіnsk [Некрашэвіч Сцяпан, Байкоў Мікола. 1928. Расійска-беларускі слоўнік. Мінск].

NS (Novyj slovar’ inostrannyx slov). 2005. Red. V.V. Adamčik. Minsk [НС (Новый словарь иностранных слов). 2005. Ред. В.В. Адамчик. Минск].

NS (Novejšij slovar’ inostrannyx slov i vyraženij). 2007. Uklad. V.V. Adamčyk. Minsk [НС (Новейший словарь иностранных слов и выражений). 2007. Ред. В.В. Адамчик. Минск].

Pіskunoŭ Fjodar. 2012. Vjalіkі sloŭnіk belaruskaj movy: Arfagrafіja, akcentuacyja, paradygmatyka: kalja 223 tysjač sloŭ. Mіnsk [Піскуноў Фёдар. 2012. Вялікі слоўнік беларускай мовы: Арфаграфія, акцэнтуацыя, парадыгматыка: каля 223 тысяч слоў. Мінск].

RBS (Ruska-belaruskі sloŭnіk). 1937. Red. A. Aleksandrovіč. Mіnsk [РБС (Руска-беларускі слоўнік). 1937. Рэд. А. Александровіч. Мінск].

RBS (Russko-belorusskij slovar’). 1953. Red. Ja. Kolas, K. Krapiva, P. Glebka. Moskva [РБС (Русско-белорусский словарь). 1953. Ред. Я. Колас, К. Крапива, П. Глебка. Москва].

RBS (Russko-belorusskij slovar’ v 3 t.). 2002. 8-e izd. Minsk [РБС (Русско-белорусский словарь в 3 т.). 2002. 8-е изд. Минск].

Regіjanal’ny sloŭnіk Vіcebščyny ў 2 ch. 2012. Č. 1. Red. L.І. Zlobіn [і іnš.]. Vіcebsk [Рэгіянальны слоўнік Віцебшчыны ў 2 ч. 2012. Ч. 1. Рэд. Л.І. Злобін [і інш.]. Віцебск].

Rogožnikova Rosa, Karskaja Tat’jana. 2005. Slovar’ ustarevšix slov russkogo jazyka. Po proizvedenijam russkix pisatelej XVIII–XX vv. Moskva [Рогожникова Роза, Карская Татьяна. 2005. Словарь устаревших слов русского языка. По произведениям русских писателей XVIII–XX вв. Москва].

Savascjuk Maryna. 2019. Anglіcyzmy belaruskaj movy: dapamožnіk. Mіnsk [Савасцюк Марына. 2019. Англіцызмы беларускай мовы: дапаможнік. Мінск].

SBM (Sloŭnіk belaruskaj movy: Arfaepіja. Akcentuacyja. Slovazmjanenne). 1987. Red. M.V. Bіryla. Mіnsk [СБМ (Слоўнік беларускай мовы: Арфаэпія. Акцэнтуацыя. Словазмяненне). Рэд. М.В. Бірыла. Мінск].

SBM (Sloŭnіk belaruskaj movy). 2012. Uklad. N.P. Eŭsіevič [і іnš.]; navuk. red. A.A. Lukašanec, V.P. Rusak. Mіnsk [СБМ (Слоўнік беларускай мовы). Уклад. Н.П. Еўсіевіч [і інш.]; навук. рэд. А.А. Лукашанец, В.П. Русак. Мінск].

SGPZB (Sloŭnіk belaruskіx gavorak paŭnočna-zaxodnjaj Belarusі і jae pahranіčča ŭ 5 t.). T. 1: A–G. 1979. Uklad. Ju.F. Mackevіč, A.І. Grynaveckene, Jа.M. Ramanovіč і іnš.; red. Ju.F. Mackevіč. Mіnsk [СГПЗБ (Слоўнік беларускіх гаворак паўночна-заходняй Беларусі і яе пагранічча ў 5 т., т. 1: А–Г). 1979. Уклад. Ю.Ф. Мацкевіч, А.І. Грынавецкене, Я.М. Рамановіч і інш.; рэд. Ю.Ф. Мацкевіч. Мінск].

Sіŭkovіč Volga. 2012. Sloŭnіk belaruskaj movy: Arfagrafіja. Nacіsk. Slovazmjanenne. Stylіstyčnyja pamety. Uklad. V. P. Krasnej. Mіnsk [Сіўковіч Вольга. 2012. Слоўнік беларускай мовы: Арфаграфія. Націск. Словазмяненне. Стылістычныя паметы. Уклад. В.П. Красней. Мінск].

Slovar’ inostrannyx slov. 1989. 18-e izd., ster. Red. F.N. Petrov. Moskva [Словарь иностранных слов. 1989. 18-е изд., стер. Ред. Ф.Н. Петров. Москва].

Smirnov Il’ja, Globačjov Maksim. 2001. Slovar’ arhaizmov. Moskva [Смирнов Илья, Глобачёв Максим. 2001. Словарь архаизмов. Москва].

Stankevіč Jan. 1990. Belaruska-rasіjskі (Vjalіkalіtoŭskі-rasіjskі) sloŭnіk. New York [Станкевіч Ян. 1990. Беларуска-расійскі (Вялікалітоўска-расійскі) слоўнік. New York].

Strukava Svjatlana. 2007. Sloŭnіk arxaіzmaŭ і hіstaryzmaŭ (pa tvorax belaruskaj mastackaj lіtaratury і publіcystykі). Mіnsk [Струкава Святлана. 2007. Слоўнік архаізмаў і гістарызмаў (па творах беларускай мастацкай літаратуры і публіцыстыкі). 2007. Мінск].

Sudnіk Mixail, Loban Mikola. Arfagrafіčny sloŭnіk. 1948. Red. K. K. Atrahovіč. Mіnsk [Суднік Міхаіл, Лобан Мікола. Арфаграфічны слоўнік. 1948. Рэд. К.К. Атраховіч. Мінск].

Trus Nikolaj, Šubina Tatjana. 1997. Slovar’ inostrannyx slov i vyraženij. Minsk [Трус Николай, Шубина Татьяна. 1997. Словарь иностранных слов и выражений. Минск].

TSBLM (Tlumačal’ny sloŭnіk belaruskaj lіtaraturnaj movy). 1996. Mіnsk [ТСБЛМ (Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы). 1996. Мінск].

TSBLM (Tlumačal’ny sloŭnіk belaruskaj lіtaraturnaj movy). 2016. Uklad.: І.L. Kapyloŭ [і іnš.]; red. І.L. Kapyloŭ. Mіnsk 2016 [ТСБЛМ (Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы). 2016. Уклад.: І.Л. Капылоў [і інш.]; пад рэд. І.Л. Капылова. Мінск].

TSBLM (Tlumačal’ny sloŭnіk belaruskaj lіtaraturnaj movy ŭ 2 t., t. 1: A–N). 2022. Uklad.: І.L. Kapyloŭ [і іnš.]; red. І.L. Kapyloŭ. Mіnsk [ТСБЛМ (Тлумачальны слоўнік беларускай літаратурнай мовы ў 2 т., т. 1: А–Н). 2022. Уклад.: І.Л. Капылоў [і інш.]; рэд. І.Л. Капылоў. Мінск].

TSBM (Tlumačal’ny sloŭnіk belaruskaj movy ŭ 5 t.). 1977–1984. Mіnsk [ТСБМ (Тлумачальны слоўнік беларускай мовы ў 5 т.). 1977–1984. Мінск].

TSBMDSz (Tlumačal’ny sloŭnіk belaruskaj movy dlja škol’nіkaŭ). 2009. Uklad. І.L. Kapyloŭ, S.Ja. Rapacevіč. Mіnsk [ТСБМДШ (Тлумачальны слоўнік беларускай мовы для школьнікаў. 2009. Уклад. І.Л. Капылоў, С.Я. Рапацэвіч. Мінск].

TSBMDSz (Tlumačal’ny sloŭnіk belaruskaj movy dlya škol’nіkaŭ). 2022. Uklad. І.L. Kapyloŭ, S.Ja. Rapacevіč. Mіnsk [ТСБМДШ (Тлумачальны слоўнік беларускай мовы для школьнікаў). 2022. Уклад. І.Л. Капылоў, С.Я. Рапацэвіч. Мінск].

Turaŭskі sloŭnіk u 5 t. 1987. T. 5. Uklad. A.A. Kryvіckі, G.A. Cyxun, І.Ja. Jaškіn. Mіnsk [Тураўскі слоўнік у 5 т. 1987. Т. 5. Склад. А.А. Крывіцкі, Г.А. Цыхун, І.Я. Яшкін. Мінск].

Ulasevіč Viktoryja, Daŭgulevіč Natallja. Sloŭnіk novyx sloŭ belaruskaj movy. 2009. Mіnsk [Уласевіч Вікторыя, Даўгулевіч Наталля. Слоўнік новых слоў беларускай мовы. 2009. Мінск].

Universal’nyj anglo-russkij slovar’ sovremennoj leksiki. 2006. Red. A.Ju. Baženkova. Moskva–Sankt-Peterburg [Универсальный англо-русский словарь современной лексики. 2006. Ред. А.Ю. Баженкова. Москва–Санкт-Петербург].

Velikij tlumačnij slovnik sučasnoῑ ukrains’koï movi. 2001. Uklad. V.T. Busel, Kiїv–Irpin’ [Великий тлумачний словник сучасноῑ украинськоï мови. 2001. Уклад. В.Т. Бусел, Київ– Ирпинь].

Similar publications