Original research article
Acta Albaruthenica

The Wedding Scene in Florian Czarnyszewicz’s Novel Nadberezyńcy as an Ethnographic Source

2025, Issue 25

Alena Leshkevich

0009-0009-8376-7736

Warsaw University, Poland

DOI

10.31338/2720-698Xaa.25.13

Publication date

13.02.2026

Submission date

18.03.2025

Acceptance date

20.05.2025

Publishing model

open access

License type

CC BY-NC 4.0 Int.

Field

Humanities

Discipline

literary studies, linguistics

Language of publication

Belarusian

Downloads

PDF 415 KB

Article

Number of views:105

Number of downloads:97

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

This article analyses the description of a wedding in the novel Nadberezyńcy (1942) by the Polish writer Florian Czarneszewicz (1900–1964), born in eastern Belarus. According to the plot, the wedding ceremony takes place in 1918 in the village of Smolarnia, inhabited by petty nobility. The prototype of Smolarnia was the village of Peresieka, where the writer lived from 1911–1920. The village of Peresieka no longer exists; its closest present-day equivalent is the village of Ubołoć in the Kličaŭ district (Mahilioŭ region, eastern Belarus). This article, having established the place and time of the wedding ritual described by Czarnyszewicz, compares the writer’s description with data from ethnographic sources. For the comparative analysis, the article focuses on elements that most clearly reflect the regional specificity of the wedding (songs), as well as the pasad – a part of the ritual that could take place differently at petty nobility and peasant weddings. This analysis demonstrates that in the novel Nadberezyńcy, set in eastern Belarus, the author also uses ethnographic details from western Belarus, where he lived in the early 1920s.

Keywords:

family rituals,wedding,wedding songs,Florian Czarnyszewicz,Belarusian Poles,petty nobility

Bibliography

Bajków Bartosz, Maksimiuk Diana. 2024. Florian Czarnyszewicz. Biografia, t. 1: Znad Berezyny nad La Platę. Białystok–Warszawa: Instytut Pamięci Narodowej.

Cieśluk Krystyna. 2013. Ocalić od zapomnienia – dawne ludowe tradycje weselne w gminie Lipsk. „Biuletyn Konserwatorski Województwa Podlaskiego” 19: 183–224.

Cvirka Kastus′, Mažèjka Zinaida, Bandarčyk Vasil′, Fjadosik Anatol′ (ukl. i rèd.). 1978. Vjaselle: Abrad. Minsk: Navuka i tèxnika [Цвірка Кастусь, Мажэйка Зінаіда, Бандарчык Васіль, Фядосік Анатоль (укл. і рэд.). 1978. Вяселле: Абрад. Мінск: Навука і тэхніка].

Czarnyszewicz Florian. 2016. Nadberezyńcy. Kraków: Arcana.

Czarnyszewicz Florian. 2017. Losy pasierbów. Łomianki: Wydawnictwo LTW.

Dworakowski Stanisław. 1935. Zwyczaje rodzinne w powiecie Wysoko-Mazowieckim. Warszawa: Towarzystwo Naukowe Warszawskie.

Dworakowski Stanisław. 1939. Szlachta zagrodowa we wschodnich powiatach Wołynia i Polesia. Warszawa: Komitet do spraw szlachty zagrodowej.

Gura Aleksandr. 2009. Posad. V: Nikita Tolstoj (red.). Slavjanskie drevnosti. Ètnolingvističeskij slovarʹ. T. 4. Moskva: Meždunarodnye otnošenija. 183–186 [Гура Александр. 2009. Посад (183–186). В: Никита Толстой (ред). Славянские древности. Этнолингвистический словарь. Т. 4. Москва: Международные отношения. 183–186].

Hilevič Nil (ukl). 1979. Liryka belaruskaha vjasellja. Minsk: Vyšèjšaja škola [Гілевіч Ніл (укл). 1979. Лірыка беларускага вяселля. Мінск: Вышэйшая школа].

Janučonak Dr. P. 1952. Trahedyja z′ njas′vedamas′ci (z′ historyi Belarusi XIX–XX stahodz′dzjaŭ), “Veda” 11–12(16–17) (listapad – snežan′): 321–334 [Янучонак Др. П. 1952. Трагедыя зь нясьведамасьці (зь гісторыі Беларусі ХІХ–ХХ стагодзьдзяў), “Веда” 11–12(16–17) (лістапад – снежань): 321–334].

Leshkevich Alena. 2022. Apisannie šliachieckaha palieskaha viasiellia 1930-ch hh. u Stanislava Dvarakoŭskaha i sučasnyja zapisy pa jaho sliadach. “Bielaruski faĺklor: Materyjaly i dasliedavanni” 9: 228–254 [Ляшкевіч Алена. 2022. Апісанне шляхецкага палескага вяселля 1930-х гг. у Станіслава Дваракоўскага і сучасныя запісы па яго слядах. “Беларускі фальклор: Матэрыялы і даследаванні” 9: 228–254].

Leshkevich Alena. 2025. Apisanne abrada valačobnictva ŭ ramane Flaryjana Čarnyšèviča “Vicik Žyvica” jak ètnahrafičnaja krynica. “Bielaruski faĺklor: Materyjaly i dasliedavanni” 12: 169–189 [Ляшкевіч Алена. 2025. Апісанне абрада валачобніцтва ў рамане Фларыяна Чарнышэвіча “ Віцік Жывіца” як этнаграфічная крыніца. “Беларускі фальклор: Матэрыялы і даследаванні” 12: 169–189].

Majchrzak Józef. 2014. Folklor ziemi kępińskiej. Kępno: Muzeum Ziemi Kępińskiej im. T.P. Potworowskiego.

Malaš Leanila, Mažèjka Zinaida, Hrynblat Masej, Fjadosik Anatol′ (ukl. i rèd.). 1981. Vjaselle: Pesni. U 6-ci kn. Kn. 2. Minsk: Navuka i tèxnika [Малаш Леаніла, Мажэйка Зінаіда, Грынблат Масей, Фядосік Анатоль (укл. і рэд.). 1981. Вяселле: Песні. У 6-ці кн. Кн. 2. Мінск: Навука і тэхніка].

Malaš Leanila, Mažèjka Zinaida, Fjadosik Anatol′ (ukl. i rèd.). 1988. Vjaselle: Pesni. U 6-ci kn. Kn. 6. Minsk: Navuka i tèxnika [Малаш Леаніла, Мажэйка Зінаіда, Фядосік Анатоль (укл. і рэд.). 1988. Вяселле: Песні. У 6-ці кн. Кн. 6. Мінск: Навука і тэхніка].

Malaš Lieanila. 1989a. Pasad. U: Ivan Šamjakin (rèd.). Etnahrafija Bielarusi: encyklapiedyja. Minsk: Bielaruskaja savieckaja encyklapiedyja. 390–391 [Малаш Леаніла. 1989a. Пасад. У: Іван Шамякін (рэд.). Этнаграфія Беларусі: энцыклапедыя. Мінск: Беларуская савецкая энцыклапедыя. 390–391].

Malaš Lieanila. 1989b. Vjaselle. U: Ivan Šamjakin (rèd.). Etnahrafija Bielarusi: encyklapiedyja. Minsk: Bielaruskaja savieckaja encyklapiedyja. 126–128 [Малаш Леаніла. 1989b. Вяселле. У: Іван Шамякін (рэд.). Этнаграфія Беларусі: энцыклапедыя. Мінск: Беларуская савецкая энцыклапедыя. 126–128].

Mazurowski Zygmunt. 1927. Cisownicka pieśn ludowa. Luków: nakładem autora.

Mixajlec Mixail. 2017. Raman Flaryjana Čarnyšèviča “Nadbjarèzincy” jak krynica vyvučènnja kul′tury paljakaŭ Usxodnjaj Belarusi pačatku XX st. U: Valjancin Mixedz′ka (rèd.). Belarus′ u XIX–XXI st.: ètnakul′turnyja tradycyi i nacyjanal′na-dzjaržaŭnyja pracèsy. Homel′: HDU imja F. Skaryny. 196–202 [Міхайлец, Міхаіл. 2017. Раман Фларыяна Чарнышэвіча “Надбярэзінцы” як крыніца вывучэння культуры палякаў Усходняй Беларусі пачатку ХХ ст. У: Валянцін Міхедзька (рэд.). Беларусь у ХІХ–ХХІ ст.: этнакультурныя традыцыі і нацыянальна-дзяржаўныя працэсы. Гомель: ГДУ імя Ф. Скарыны. 196–202].

Nowak Tomasz M. 2005. Tradycje muzyczne społeczności polskiej na Wilenszczyźnie. Warszawa: Towarzystwo Naukowe Warszawskie, Instytut Muzykologii Uniwersytetu Warszawskiego.

Novak Valiancina. 2010. Faĺklarystyka: tekst liekcyi pa temie “Riehijanaĺnyja asablivasci viasieĺnych tradycyj” dlia studentaŭ spiecyjaĺnasci 1- 21 05 01 “Bielaruskaja filalohija”. Homieĺ: HDU imia F. Skaryny [Новак Валянціна. 2010. Фалькларыстыка: тэкст лекцыі па тэме “ Регіянальныя асаблівасці вясельных традыцый” для студэнтаў спецыяльнасці 1- 21 05 01 “Беларуская філалогія”. Гомель: ГДУ імя Ф. Скарыны] [online] https://elib.gsu.by/bitstream/123456789/1887/1/%D0%9D%D0%9E%D0%92%D0%90%D0%9A%D0%92~4.pdf [15.07.2024].

Novak Valiancina (red.). 2014. Hlyboččyny duchoŭnasci hlybini: narodnaja duchoŭnaja kultura Hlybockaha rajona. Minsk: BIeLTA [Новак Валянціна (рэд.). 2014. Глыбоччыны духоўнасці глыбіні: народная духоўная культура Глыбоцкага раёна. Мінск: БЕЛТА].

Polskie pieśni z Grodzieńszczyzny [online] https://www.polskiepiesni.pl/ [10.06.2024].

Stahanovič Maryja. 2012. Mae ŭspaminy. Minsk: Limaryus [Стагановіч Марыя. 2012. Mae ўспаміны. Мінск: Лімарыус].

Szymańska Janina, Dahlig Piotr, Przerębski Zbigniew, Belawski Ludwik (red). 2016. Podlasie. Część II. Pieśni i obrzędy rodzinne. Warszawa: Instytut sztuki PAN.

Skwarczyński Zdzisław. 1984. Przyśpiewki weselne Jeżowa i okolic. „Prace Polonistyczne” 40: 335–372.

Varfalameeva Tamara. 1998. Pesni belaruskaha Panjamonnja. Minsk: Belaruskaja navuka [Варфаламеева Тамара. 1998. Песні беларускага Панямоння. Мінск: Беларуская навука].

Varfalameeva Tamara (rèd.). 2006. Tradycyjnaja mastackaja kul′tura belarusaŭ. U 6 t. T. 3. Hrodzenskae Panjamonne. U 2 kn. Kn. 1. Minsk: Vyšèjšaja škola [Варфаламеева Тамара (рэд.). 2006. Традыцыйная мастацкая культура беларусаў. У 6 т. Т. 3. Гродзенскае Панямонне. У 2 кн. Кн. 1. Мінск: Вышэйшая школа].

Varfalameeva Tamara (rèd.). 2010. Tradycyjnaja mastackaja kul′tura belarusaŭ. U 6 t. T. 5. Cèntral′naja Belarus′. U 2 kn. Kn. 1. Minsk: Vyšèjšaja škola [Варфаламеева Тамара (рэд.). 2010. Традыцыйная мастацкая культура беларусаў. У 6 т. Т. 5. Цэнтральная Беларусь. У 2 кн. Кн. 1. Мінск: Вышэйшая школа].

Varfalameeva Tamara. 2017. Sjamejnyja abrady i zvyčai (z CD). Minsk: Vyšèjšaja škola [Варфаламеева Тамара. 2017. Сямейныя абрады і звычаі (з CD). Мінск: Вышэйшая школа].

Wesele kresowe [online] https://zl.pawet.net/zl/1996_21/12.html [10.06.2024].

Zacharava Viera (ukl. i red.). 1984. Palieskaje viasiellie. Minsk: Vydaviectva “Univiersiteckaje” [Захарава Вера (укл. і рэд.). 1984. Палескае вяселле. Мінск: Выдавецтва “Універсітэцкае”].

Zadencka Maria. 1995. W poszukiwaniu utraconej ojczyzny: obraz Litwy i Białorusi w twórczości wybranych polskich pisarzy emigracyjnych. Uppsala: AUU.