Oryginalny artykuł naukowy
Acta Albaruthenica

Аб адной граматычнай інавацыі ў беларускім каталіцкім сацыялекце: святая Тэрэза ад Дзіцятка Езуса vs святая Тэрэза ад Дзіцяткі Езуса vs святая Тэрэза ад Дзіцятка Езус vs святая Тэрэза ад Дзіцяткі Езус

2022, Tom 22

Dzmitry Sudnik

0000-0002-3817-2014

DOI

10.31338/2720-698Xaa.22.19

Data publikacji

13.02.2023

Model publikowania

otwarty dostęp

Rodzaj licencji

CC BY-NC-ND 3.0 PL

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

literaturoznawstwo, językoznawstwo

Język publikacji

białoruski

Pliki do pobrania

PDF 321 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:183

Liczba pobrań:86

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

У артыкуле аналізуюцца граматычныя інавацыі ў беларускай мове: канкурэнцыя формаў дзіцятка і дзіцяткі ў родным склоне адзіночнага ліку, скланяльнай формы Езуса і нескланяльнай формы Езус у кантэксце: святая Тэрэза ад Дзіцятка Езуса. Характарызуюцца ўжыванні накшталт святая Тэрэза ад Дзіцятка Езуса, святая Тэрэза ад Дзіцятка Езус, святая Тэрэза ад Дзіцяткі Езуса, святая Тэрэза ад Дзіцяткі Езус, якія маюць месца ў беларускамоўным каталіцкім дыскурсе. Мы называем некалькі магчымых прычын выбару формы *дзіцяткі замест дзіцятка: 1) уніфікацыя канчатку па аналогіі з формай роднага склону адзіночнага ліку дзіцяці; 2) інтэрферэнцыйнае ўздзеянне рускай мовы; 3) выраўноўванне парадыгмы па прынцыпе жаночага роду з канчаткам -я ў пачатковай форме. Ужыванне нескланяльнай формы Езус мы схільныя тлумачыць праз тэндэнцыю да аналітызму, сінтагматычныя адносіны ў межах граматычнай канструкцыі, імкненне пазбегнуць непажаданай сінтаксічнай аманіміі.

Słowa kluczowe:

беларускі каталіцкі сацыялект,граматычная інавацыя,склон,інтэрферэнцыя,уніфикацыя,аналітызм,сінтаксічная аманімія

Bibliografia

Belaruskaâ gramatyka t. 1. 1985. Minsk. [Беларуская граматыка т. 1. 1985. Мінск].

Belaruskì N-korpus [online] https://bnkorpus.info [доступ: 27.09.2022] [Беларускі N-корпус].

Belaruskì paralelʹny bìblìjny korpus, [o nline] https://biblija.bnkorpus.info [доступ: 27.09.2022] [Беларускі паралельны біблійны корпус].

Bìryla Mìkalaj (rèd.). 1987. Sloǔnìk belaruskaj movy. Arfagrafìâ. Arfaèpìâ. Akcèntuacyâ. Slovazmânenne. Mìnsk: Belaruskaâ saveckaâ èncyklapedyâ ìm. Petrusâ Broǔkì [Бірыла Мікалай (рэд.). 1987. Слоўнік беларускай мовы. Арфаграфія. Арфаэ пія. Акцэнтуацыя. Словазмяненне. Мінск: Беларуская савецкая энцыклапе дыя ім. Петруся Броўкі].

Bugaeva Irina. 2008. O lingvističeskom statuse âzyka pravoslavnyh veruûŝih, “Vestnik Volgogradskogo gosudarstvennogo universiteta. Seriâ 2: Âzykoznanie” №2: 13–19 [Бугаева Ирина. 2008. О лингвистическом статусе языка православных верующих. “Вестник Волгоградского государственного университета. Серия 2: Языкознание” № 2: 13–19].

Čarota Ivan. 2006. Crkva i beloruski ǰezik. U: J􀆽edinstvo pravoslavnih Slovena. Kn̂iga prva. Priredio Z. Milošević. Istočno Saraǰevo: Filozofski fakultet [Чарота Иван. 2006. Црква и белоруски језик. У: Јединство православних Словена. Књига прва. Приредио З. Милошевић. Источно Сарајево: Фило зофски факултет].

Čarota Ivan. 2010. Perevody Svâŝennogo Pisaniâ na belorusskij âzyk. “Južnoslovenski filolog”, LXVI: 497–510 [Чарота Иван. 2010. Переводы Священного Писания на белорусский язык. “Јужнословенски филолог”, LXVI: 497–510].

https://doi.org/10.2298/JFI1066497C

Čarota Ivan. 2018. Belorusskij âzyk v bogoslužebnoj praktike Pravoslavnoj Cerkvi Belarusi. V: K XVI Meždunarodnomu sʺezdu slavistov. Materialy tematičeskogo bloka “Liturgičeskie âzyki Slavia Orthodoxa v Novoe i Novejšee vremâ” [online] https://www.ruslang.ru/department/nauchnyy-centr-po-izucheniyu-cerkovnosl avyanskogo-yazyka [доступ: 27.09.2022] [Чарота Иван. 2018. Белорусский язык в богослужебной практике Православной Церкви Беларуси. В: К XVI Меж дународному съезду славистов. Материалы тематического блока “Литур гические языки Slavia Orthodoxa в Новое и Новейшее время”].

Kuzʹmìč Anton. 2004. Prablemy perakladu bìblejskìh tèkstaǔ. U: Ženŝina. Obra zovanie. Demokratiâ. Materialy 7-oj meždunarodnoj meždisciplinarnoj naučno-praktičeskoj konferencii (10–11 dekabrâ 2004 g.). Minsk: Ženskij institut “ÈNVILA” [Кузьміч Антон. 2004. Праблемы перакладу біблейскіх тэкстаў. У: Женщина. Образование. Демократия. Материалы 7-ой международной меж дисциплинарной научнопрактической конференции (10–11 декабря 2004 г.). Минск: Женский институт “ЭНВИЛА”].

Kuzʹmìč Anton. 2006а. Moǔnyâ asablìvascì kanfesìjnyh tvoraǔ. U: Ženŝina. Obra zovanie. Demokratiâ. Materialy 9-oj meždunarodnoj meždisciplinarnoj naučno-praktičeskoj konferencii konferencii (15–16 dekabrâ 2006 g.). Minsk: Ženskij institut “ÈNVILA” [Кузьміч Антон. 2006а. Моўныя асаблівасці канфесійных твораў. У: Женщина. Общество. Образование. Материалы 9-ой междуна родной междисциплинарной научно-практической конференции (15–16 де кабря 2006 г.). Минск: Женский институт “ЭНВИЛА”].

Kuzʹmìč Anton. 2006b. Stylìstyka lìturgìčnyh tèkstaǔ (na matèryâle katalìckaj lìtaratury). U: Ženŝina. Obrazovanie. Demokratiâ. Materialy 9-oj meždunarodnoj meždiscip linarnoj naučno-praktičeskoj konferencii konferencii (15–16 dekabrâ 2006 g.). Minsk: Ženskij institut “ÈNVILA” [Кузьміч Антон. 2006b. Стылістыка літур гічных тэкстаў (на матэрыяле каталіцкай літаратуры). У: Женщина. Общество. Образование. Материалы 9-ой международной меж дисциплинарной научно-практической конференции (15–16 декабря 2006 г.). Минск: Женский институт “ЭНВИЛА”].

Kuzʹmìč Anton. 2007. Kanfesìjny stylʹ: panâcce ì žanry. U: Pracy kafedry sučasnaj belaruskaj movy. Vyp. 6. Pad rèd. A.Â. Mìhnevìča. Mìnsk: BDU [Кузьміч Антон. 2007. Канфесійны стыль: паняцце і жанры. У: Працы кафедры су часнай беларускай мовы. Вып. 6. Пад рэд. А.Я. Міхневіча. Мінск: БДУ].

Panov Mihail. 1963. O nekotoryh obŝih tendenciâh v razvitii russkogo literaturnogo âzyka XX veka. “Voprosy âzykoznaniâ” №1: 3–17 [Панов Михаил. 1963. О некоторых общих тенденциях в развитии русского литературного языка ХХ века. “Вопросы языкознания” №1: 3–17].

Prygodzìč Mìkalaj. 2019. Zvârtacca da Boga na adzìnaj lìtaraturnaj move: što (hto) peraškadžae. U: Belaruskaâ mova ǔ sakralʹnaj sfery: gìstoryâ ì sučasnacʹ. Mìnsk: Belaruskaâ navuka [Прыгодзіч Мікалай. 2019. Звяртацца да Бога на адзінай літаратурнай мове: што (хто) перашкаджае. У: Бела руская мова ў сакральнай сферы: гісторыя і сучаснаць. Мінск: Беларуская навука].

Prystaǔka Âgor. 2020. Peëratyvy ǔ tèksce Novaga Zapavetu: prablema perakladu. U: Fìlalagìč nyâ študyì = Studia philologica. Zbornìk navukovyh artykulaǔ. Vyp. 9. Mìnsk: BDU [Прыстаўка Ягор. 2020. Пеёратывы ў тэксце Новага За павету: праблема перакладу. У: Філалагічныя штудыі = Studia philologica. Зборнік навуковых артыкулаў. Вып. 9. Мінск: БДУ].

Sakalovìč Anastasìâ. 2019. Nekatoryâ asablìvascì sučasnyh belaruskìh perakladaǔ Novaga Zapavetu (na prykladze Nagornaj propavedzì). “Acta Albaruthenica” t. 19: 281–291 [Сакаловіч Анастасія. 2019. Некаторыя асаблівасці сучасных беларускіх перакладаў Новага Запавету (на прыкладзе Нагорнай пропаведзі). “Acta Albaruthenica” t. 19: 281–291].