Мастацкая канцэптасфера як анталагічная перадумова і экзістэнцыйны праектнацыянальнага прыгожага пісьменства
2022, Tom 22
Data publikacji
Data otrzymania
Data akceptacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 372 KB
Liczba wyświetleń:121
Liczba pobrań:84
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
Мастацкая славеснасць як эстэтычны “згустак” культуры, спосаб прамаўлення светапогляду і светаадчування ў славесным вобразе замацоўвае ўласную анталогію ў выглядзе канцэптасферы. Адным з асноватворных параметраў літаратурна-мастацкага канцэпта вызначана аксіялагічная валентнасць як гістарычна і культурна абумоўленая здольнасць быць шматмерным выразнікам светапоглядных ідэй, кампанентаў светаадчування, каштоўнасцяў і г. д. Прапанавана тыпалогія літаратурных канцэптаў як іерархіі ўніверсальных, агульнанацыянальных, агульналітаратурных, індывідуальнааўтарскіх адзінак. Базавымі параметрамі канцэптасферы мастацкай літаратуры вызначаны гістарычнасць, анталагічнасць, паліфанічнасць, нацыянальная (этнакультурная) маркіраванасць. Мастацкая канцэптасфера кансалідуе вынікі агульналітаратурнай эвалюцыі і новыя мастацкія феномены, паўстае прасторай захавання і генерыравання канцэптаў.
Słowa kluczowe:
Bibliografia
Bobkova Ûliâ. 2005. Koncept v filosofskih issledovaniâh, ili Štrihi k filosofskomu “portretu” koncepta. Internet-žurnal “Filolog”. Vyp. 7 [Бобкова Юлия. 2005. Концепт в философских исследованиях, или Штрихи к философскому “портрету” концепта. Интернет-журнал “Филолог”. Вып. 7].
Burdin Ivan, Avvakumova Natalʹâ. 2019. Ponâtie “koncept” v literaturovedenii. “Filologičeskie nauki. Woprosy tieorii i praktiki”. T. 12. Vyp. 7: 97–100. [Бурдин Иван, Аввакумова Наталья. 2019. Понятие “концепт” в литературоведении. “Филологические науки. Вопросы теории и практики”, Т. 12. Вып. 7: 97–100].
https://doi.org/10.30853/filnauki.2019.7.21
Gončarova Natalʹâ. 2013. Koncept – osnovnaâ edinicaâzykovyh kartin mira. “Izvestiâ Tulʹskogo gosudarstvennogo universiteta”. № 1: 225–234 [Гончарова Наталья. 2013. Концепт – основная единица языковых картин мира. “Известия Туль ского государственного университета” № 1: 225–234].
Kadačieva Hajbat, Alieva Džamilâ. 2015. Konceptosfera kak sposob strukturirovaniâ kognitivnogo prostranstva. “Filologičeskie nauki. Voprosy teorii i praktiki” № 6 (48) v 2-h č. Č. I: 64–66 [Кадачиева Хайбат, Алиева Джамиля. 2015. Концепто сфера как способ структурирования когнитивного пространства. “Филоло гические науки. Вопросы теории и практики” № 6 (48) в 2-х ч. Ч. I: 64–66].
Kolesov Vladimir. 1995. Mentalʹnye harakteristiki russkogo slova vâzyke i v filosofskoj intuicii. V: Âzyk i ètničeskij mentalitet: sb. nauč. tr. Petrozavodsk: Izd-vo Petrozavodskogo un-ta [Колесов Владимир. 1995. Ментальные характерис тики русского слова в языке и в философской интуиции. В: Язык и этнический менталитет: сб. науч. тр. Петрозаводск: Изд-во Петрозаводского ун-та].
Lihačev Dmitrij. 1993. Konceptosfera russkogo âzyka. “Izvestiâ Rossijskoj akademii nauk” № 1: 3–9 [Лихачев Дмитрий. 1993. Концептосфера русского языка. “Известия Российской академии наук” № 1: 3–9].
Lotman Ûrij. 1999. Vnutri myslâŝih mirov: Čelovek – tekst – semiosfera – istoriâ. Moskva: Âzyki russkoj kulʹtury [Лотман Юрий. 1999. Внутри мыслящих миров: Чело век – текст – семиосфера – история. Москва: Языки русской культуры].
Peršaj Aleksandr. 2012. Tutèjšascʹ kak taktika kulʹturnogo soprotivleniâ: o lokalʹnosti, socialʹnoj mobilʹnosti i belarusskoj nacionalʹnoj identičnosti. “Forum novejšej vostočnoevropejskoj istorii i kulʹtury” № 2: 251–268 [Першай Александр. 2012. Тутэйшасць как тактика культурного сопротивления: о локальности, социальной мобильности и беларусской национальной идентичности. “Форум новейшей восточноевропейской истории и культуры” №2: 251–268].
Pesina Svetlana, Vtorušina Ûliana. 2016. Koncept kak mentalʹnyj kulʹturno značimyj konstrukt. “Vestnik Voronežskogo gosudarstvennogo universiteta. Seriâ: Filo soiâ” № 2: 120–128 [Песина Светлана, Вторушина Юлиана. 2016. Концепт как ментальный культурно значимый конструкт. “Вестник Вороне жского государственного университета. Серия: Философия” № 2: 120–128].
Popova Zinaida, Sternin Iosif. 2007. Semantiko-kognitivnyj analiz âzyka. Voronež: Istoki [Попова Зинаида, Стернин Иосиф. 2007. Семантико-когнитивный анализ языка. Воронеж: Истоки].
Stepanov Ûrij. 2004. Konstanty: Slovarʹ russkoj kulʹtury. Moskva: Akademičeskij Proekt [Степанов Юрий. 2004. Константы: Словарь русской культуры. Москва: Академический Проект].
Suržanskaâ Ûliâ. 2011. Koncept kakfilosofskoe ponâtie. “Vestnik Tomskogo gosudarstvennogo universiteta. Filosofiâ. Sociologiâ. Politologiâ” № 2 (14): 70–78 [Суржанская Юлия. 2011. Концепт как философское понятие. “Вестник Том ского государственного университета. Философия. Социология. Политоло гия” № 2 (14): 70–78].
Šaǔlâkova-Barzenka Ìryna. 2014. Mastackaâ (sama)ìdèntyfìkacyâ: tèarètyčnaâ legìtymacyâ panâccâ ǔ kantèksce razvìccâ najnoǔšaj belaruskaj lìtaratury. “Trudy BGTU: Naučnyj žurnal: Istoriâ, filosofiâ, filologiâ” № 5 (169): 135–139 [Шаўлякова-Барзенка Ірына. 2014. Мастацкая (сама)ідэнтыфікацыя: тэарэтыч ная легітымацыя паняцця ў кантэксце развіцця найноўшай беларускай літа ра туры. “Труды БГТУ: Научный журнал: История, философия, филология” № 5 (169): 135–139].
Šaǔlâkova-Barzenka Ìryna. 2017. Kancèptavaâ tapagrafìâ najnoǔšaj belaruskaj lìtaratury. “Izvestiâ Gomelʹskogo gosudarstvennogo universiteta imeni Franciska Skoriny”. № 1 (100): 151–155 [Шаўлякова-Барзенка Ірына. 2017. Канцэптавая тапа графія найноўшай беларускай літаратуры. “Известия Гомельского государ ственного университета имени Франциска Скорины” № 1 (100): 151–155].
Vasilʹeva Tatʹâna. 2015. Hudožestvennaâ konceptosfera: nacionalʹnoe i individualʹnoe. “Filologičeskie nauki. Voprosy teorii i praktiki” № 6 (48): v 2-h č. Č. I: 37–39 [Васильева Татьяна. 2015. Художественная концептосфера: национальное и индивидуальное. “Филологические науки. Вопросы теории и практики” № 6 (48): в 2-х ч. Ч. I: 37–39].
Vitkovskaâ Leokadiâ. 2012. Kogniciâsmysla. Literaturovedenie XXI veka. Pâtigorsk: Izdatel ʹstvo Pâtigorskogo gosudarstvennogo lingvističeskogo universiteta [Витковская Леокадия. 2012. Когниция смысла. Литературоведение ХХІ века. Пятигорск: Издательство Пятигорского государственного лингвистического университета].
Zusman Valerij. 2003. Koncept v sisteme naučnogo znaniâ. “Voprosy literatury” № 2: 3–17 [Зусман Валерий. 2003. Концепт в системе научного знания. “Вопросы литературы” № 2: 3–17].
Zusman Valerij, Kirnoze Zoâ. 2016. Nacionalʹnaâ konceptosfera i političeskaâ naciâ. “Slovo.ru: Baltijskij akcent” № 2: 64–72 [Зусман Валерий, Кирнозе Зоя. 2016. Национальная концептосфера и политическая нация. “Слово.ру: Балтийский акцент” № 2: 64–72].
Inne artykuły z tego numeru
- poetic titletitle complexYanka Kupala’s poetrytitle’s functionscreative metatextcreative macrotextsyntactic structure
The pragmatic potential of structure of the Yanka Kupala’s poetic titles
Anatol Bahdzevich
- Belarusian poetryYanka Kupalapoeticsaestheticsromanticismcreative methodlyrical herosymbolism
Yanka Kupala’s creed: the Christian aesthetic code in the motif paradigm of his early poetry
Anatol Brusewicz
- пародыястылізацыясюжэт з варыяцыямістыльгумаррытмбеларуская паэзія
Беларуская пародыя другой паловы ХХ стагоддзя: феномен сюжэта з варыяцыямі
Vanda Barouka
Podobne publikacje
16.02.2024
literatura białoruskaUładzimir Arłoŭideologiapamięć historycznajednostkaimagologiaMiędzy ideologią a wyobraźnią literacką: spór o jednostkę i jej miejsce w historii (na przykładzie noweli Łaska Księcia Hieronima Uładzimira Arłoua)
Dzmitry Kliabanau
13.02.2023
сюжэтархетыпказкааповедбеларуская літаратураМаксім Багдановічгістарычная паэтыкаАпавяданне аб іконніку і залатару ў станаўленні паэтыкі беларускага літаратурнага сюжэта
Nadzeya Chukichova
13.02.2023
аўтарБарокабеларуская літаратуравобраз іншагаРэнесанссуб’ектыўнасцьВобраз “іншага” ў беларускай літаратуры XVI–XVIII стагоддзяў
Alaxandr Brazgunou

