Original research article
Acta Albaruthenica

Мова і тоеснасць: карані матывацыі вывучэння беларускай мовы сярод дарослых беларусаў

2025

Palina Masliankova

0009-0006-2346-554X

Badaczka niezależna

DOI

10.31338/2720-698Xaa.25.8

Publication date

13.02.2026

Submission date

05.10.2025

Acceptance date

07.11.2025

Publishing model

open access

License type

CC BY-NC 4.0 Int.

Field

Humanities

Discipline

literary studies, linguistics

Language of publication

Belarusian

Downloads

PDF 1 MB

Article

Number of views:222

Number of downloads:139

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

Артыкул прысвечаны актуальнай праблеме мовы і тоеснасці беларусаў, якія ў сталым веку пачынаюць вывучаць беларускую мову на курсах і самастойна. Даследаванне дазваляе выявіць і прааналізаваць, чым быў выкліканы трэнд на зварот да беларускай мовы ў апошнія 3-5 гадоў сярод дарослых беларусаў. У выбарку рэспандэнтаў увайшлі выпускнікі і навучэнцы анлайн-курсаў і аўдыторыя беларускамоўных адукацыйных блогаў. У задачы даследавання ўваходзіла метадам анлайн-апытання (закрытага і адкрытага) высветліць, якія чыннікі палягаюць у аснове матывацыі вывучаць і ўдасканальваць сваю беларускую мову ў сталым веку ва ўмовах, калі валоданне беларускай мовай не з’яўляецца сацыяльным ліфтам. Наколькі мова ёсць кампанентам тоеснасці і самаідэнтыфікацыі сучасных беларусаў, якіх рэсурсаў яе вывучэнне вымагае і што дае рэспандэнтам. Вынікам даследавання стаў сацыялінгвістычны аналіз запатрабаванасці беларускай мовы сярод дарослых беларусаў у Беларусі і за мяжой, попыту на курсы, падручнікі, аўдыявізуальныя матэрыялы на беларускай мове. Апроч гэтага, практычная карысць даследавання бачыцца ў вывучэнні мэтавай аўдыторыі для рэалізацыі адукацыйных праектаў і прадуктаў, якія ствараюцца беларусістамі.

Keywords:

ідэнтычнасць,беларуская мова,сацыялінгвістыка,анлайн-апытанне,тоеснасц

Bibliography

Bandarovič Vieranika. 2024. Samaidentyfikacyja i moŭnyja pryjarytety biełaruskaj moładzi 20-ch hh. ХХІ st. “Acta Albaruthenica” 24: 135–144 [Бандаровіч Вераніка. 2024. Самаідэнтыфікацыя і моўныя прыярытэты беларускай моладзі 20-х гг. ХХІ ст. “Acta Albaruthenica” 24: 29–39].

Brown, Tony. 2013. “Key Indicators of Language Impact on Identity Formation in Belarus.ˮ Russian Language Journal, vol. 63: 247-288.

Hilica Maryja. 2024. Bielaruskaja mova i identyčnaść: suviaź i značeńnie dla biełarusaŭ “chvalaŭ biełaruskamoŭnaści” 2020 i 2022 hadoŭ [Гіліца Марыя. 2024. Беларуская мова і ідэнтычнасць: сувязь і значэнне для беларусаў “хваляў беларускамоўнасці” 2020 і 2022 гадоў][online] https://kamunikat.org/shto-dlya-belarusaw-belaruskaya-mova-dasledavanne-pra-khvali-belaruskamownastsi-2020-i-2022-gadow [30.09.2025].

Jafimava Nadzeja. 2023. Moŭnaja bijahrafija jak metad sacyjalinhvistyčnaha dasledavannja. U: V. U. Zueva i inš. Mova i litaratura ŭ XXI stahoddzi: aktual′nyja aspekty dasledavannja: matèryjaly VII Rèsp. navuk.-prakt. kanf. maladyx vučonyx, Minsk, 3 sak. 2023 h. Minsk: BDU. 192–197. [Яфімава Надзея. 2023. Моўная біяграфія як метад сацыялінгвістычнага даследавання. У: В. У. Зуева і інш. Мова і літаратура ў ХХІ стагоддзі: актуальныя аспекты даследавання: матэрыялы VIІ Рэсп. навук.-практ. канф. маладых вучоных, Мінск, 3 сак. 2023 г. Мінск: БДУ. 192–197].

Jafimava Nadzeja, Silicki Vital′. 2009. Vyniki sacyjałahičnaha daśledavańnia “Nacyjanalnaja identyčnaść vačami biełarusaŭ: chto my i jakimi my budziem?” [Яфімава Надзея, Сіліцкі Віталь. 2009. Вынікі сацыялагічнага даследавання “Нацыянальная ідэнтычнасць вачамі беларусаў: хто мы і якімі мы будзем?”] [online] https://budzma.org/news/vyniki-prezientacyi-sacyjalahichnaha-dasliedvannia-2009.html [14.10.2009].

Koršunaŭ Hienadź. 2024. Što jadnaje biełarusaŭ? Na kanfierencyi “Novaja Biełaruś” abmierkavali nacyjanalnuju identyčnaść [Коршунаў Генадзь. 2024. Што яднае беларусаў? На канферэнцыі “Новая Беларусь” абмеркавалі нацыянальную ідэнтычнасць] [online] https://reform.news/shto-jadnae-belarusa-na-kanferjencyi-novaja-belarus-abmerkavalinacyjanalnuju-idjentychnasc [03.08.2025].

Lankievič Alena. 2014. Biełaruskaja mova i ź miešanyja kody ŭ sacyjalinhvistyčnym i psichalinhvistyčnym aśpiektach: katehoryja adnosin da movy ŭ hramadstvie: aŭtarèferat dysertacyi na atrymanne vučonaj stupeni kandydata filalahičnyx navuk: specyjal′nasc′ 10.02.01 Belaruskaja mova, 10.02.19 Tèoryja movy. Minsk: BDU [Лянкевіч Алена. 2014. Беларуская мова і змешаныя коды ў сацыялінгвістычным і псіхалінгвістычным аспектах: катэгорыя адносін да мовы ў грамадстве: аўтарэферат дысертацыі на атрыманне вучонай ступені кандыдата філалагічных навук: спецыяльнасць 10.02.01 Беларуская мова, 10.02.19 Тэорыя мовы. Мінск: БДУ].

Nekvapil Juri. 2003. “Language biographies and the analysis of language situations: on the life of the German community in the Czech Republic.ˮ International Journal of the Sociology of Language 62: 63–83.

Vardamacki Andrej. 2024. “Feniks bielaruščyny”. Što bielarusy kažuć pra nacyjanalnuju identyčnaść [Вардамацкі Андрэй. 2024. ‘‘Фенікс беларушчыны”. Што беларусы кажуць пра нацыянальную ідэнтычнасць] [online] https://belsat.eu/82589582/feniks-bielaruszczyny [30.12.2024].