Original research article
Acta Albaruthenica

Слоўнік беларускай мовы Івана Насовіча: этналінгвістычны каментар

2020, Том 20

Iryna Karatkevich

0000-0002-8628-7318

Belarusian State University in Minsk, Department of Russian as a Foreign Language

DOI

10.32612/uw.18988091.2020.20.pp.199–208

Publishing model

open access

License type

CC BY-NC 4.0 Int.

Field

Humanities

Discipline

linguistics

Language of publication

Belarusian

Downloads

PDF 225 KB

Article

Number of views:66

Number of downloads:47

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

Слоўнік беларускай мовы І. Насовіча (1870 г.) з'яўляецца важнай крыніцай для этналінгвістычных назіранняў. У сваім словаспісе ён утрымлівае лексемы – назвы рэлігійных свят і канфесійных рэалій, народных звычаяў і абрадаў. Значны пласт слоў мае этымалагічныя звесткі (не заўсёды дакладныя), у тым ліку і ўказанне на іх іншамоўнае паходжанне. Этналінгвістычны складнік заключаецца не толькі ў падборы адпаведнай уласнабеларускай і іншамоўнай лексікі, але і ў афармленні стылістычных пазнак да рэестравых слоў, якія апелююць да пэўных побытавых і духоўна-культурных рэалій, далёкіх ад пераважна сялянскага беларускага жыцця. Названыя фактары разбураюць стэрэатыпныя ўяўленні пра “сялянскасць” беларускай мовы, яе побытава-зніжаны характар і немагчымасць перадачы абстрактных і высокастылёвых паняццяў.

Keywords:

этналінгвістыка,І. Насовіч,этнаграфія,фальклор,запазычанні

Бібліяграфія

Nasovìč Ì.Ì. 1983. Sloǔnìk belaruskaj movy. Mìnsk: Belarus. Sav. Èncyklapedyâ [Насовіч І.І. 1983. Слоўнік беларускай мовы. Мінск: Беларус. Сав. Энцыклапедыя].

Dzâdova A.S. 2019. Ètnalìngvìstyka dlâ specyâlʹnascì 1-21 05 01 Belaruskaâ fìlalogìâ (pa napramkah). Vìcebsk: VDU ìmâ P.M. Mašèrava. [Дзядова А.С. 2019. Этналінгвістыка для спецыяльнасці 1-21 05 01 Беларуская філалогія (па напрамках). Віцебск: ВДУ імя П.М. Машэрава].

Tokareva I.I. 2001. Ètnolingvistika i ètnografiâ obŝeniâ. Minsk: Minsk. gos. lingvist. un-t. [Токарева И.И. 2001. Этнолингвистика и этнография общения. Минск: Минск. гос. лингвист. ун-т].

Smalânčuk Alesʹ. Lìcvìnstva, zahodnerusìzm ì belaruskaâ ìdèâ. ХІХ – pačatak ХХ st. [Смалянчук Алесь. Ліцвінства, заходнерусізм і беларуская ідэя. ХІХ – пачатак ХХ ст.] [online] http://kamunikat.org/7983.html [доступ: 30.05.2020].

Savìckaâ Ìryna. 2014. Gìstaryčny ì kulʹturny skladnìkì ǔ belaruskìm ì polʹskìm sloǔnìkah nacyânalʹnaga značènnâ (na matèryâle sloǔnìkaǔ S.B. Lìndè ì Ì. Nasovìča). “Acta Albaruthenica” № 14: 205–216 [Савіцкая Ірына. 2014. Гістарычны і культурны складнікі ў беларускім і польскім слоўніках нацыянальнага значэння (на матэрыяле слоўнікаў С.Б. Ліндэ і І. Насовіча). “Acta Albaruthenica” № 14: 205-216].

Korotkevič Irina. 2018. SLOVARʹ BELARUSKOGO NAREČIÂ I.I. Nosoviča v kontekste slavânskogo romantizma [Короткевич Ирина. 2018. СЛОВАРЬ БЕЛАРУСКОГО НАРЕЧИЯ И.И. Носовича в контексте славянского романтизма] [online] http://abcdar.com/magazine/XI/Korotkevich_1_1314-9067_XI.pdf [доступ: 30.05.2020].

Karatkevìč Ì.Ì., Važnìk S.A., Ulasevìč V.Ì., Karatkevìč V.Ì. 2018. Belaruskaâ leksìka ì gramatyka: moǔnaâ styhìâ ì moǔnaâ norma. Kìeǔ: Lìra-K. [Караткевіч І.І., Важнік С.А., Уласевіч В.І., Караткевіч В.І. 2018. Беларуская лексіка і граматыка: моўная стыхія і моўная норма. Кіеў: Ліра-К].