Original research article
Acta Albaruthenica

Станаўленне навуковага стылю беларускай мовы ў пачатку ХХ ст.

2020, Том 20

Katsiaryna Liubetskaya

DOI

10.32612/uw.18988091.2020.20.pp.209–219

Publishing model

open access

License type

CC BY-NC 4.0 Int.

Field

Humanities

Discipline

linguistics

Language of publication

Polish, English, Belarusian

Downloads

PDF 195 KB

Article

Number of views:60

Number of downloads:29

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

У артыкуле прааналізаваны ўмовы і разгледжаны асаблівасці фармавання навуковага стылю беларускай літаратурнай мовы пачатку ХХ ст. (1900–1920 гг.), якія сталі асновай для станаўлення навуковага стылю ў сучаснай мове. Акцэнтавана ўвага на сацыяльна-гістарычным і культурна-палітычным кантэксце фармавання беларускай навуковай мовы ў пачатку ХХ ст., ролі навуковых устаноў таго часу, навукова-папулярных і навукова-вучэбных прац, прадстаўленых па асобных галінах назвамі, у развіцці навуковага стылю беларускай мовы адзначанага перыяду. Актуалізаваны пытанні станаўлення беларускай тэрміналогіі, акрэслены лексічныя, марфалагічныя і сінтаксічныя адметнасці мовы навукі. Адзначаны характэрныя лінгвістылістычныя асаблівасці навуковых прац, а таксама іх жанравая прыналежнасць і структура.

Keywords:

беларуская мова,літаратурная мова,навуковая мова,тэрміналогія,моўна-стылістычныя асаблівасці,навуковы стыль

Бібліяграфія

Ab upraŭleńni ziemlami Ober Ost. 1916. „Homan”. № 43.

Anton Łuckiewič: Biełaruskaja hramatyka pawodłuh lekcij, čytanych na Biełaruskich Wučycielskich Kursach u Wilni – ŭ 1915-1916 hh. 2017. Band I, II. Hrsg. von R. Grübel, G. Hentschel, G.-B. Kohler. Edition und Kommentar von H. Bieder unter Mitwirkung von K. Gutschmidt. Oldenburg: BIS-Verlag der Carl von Ossietzky Universität Oldenburg.

Belaruskaâ mova. Lìngvìstyčny kampendyum. 2003. Mìnsk: Ìntèrprèssèrvìs [Беларуская мова. Лінгвістычны кампендыум. 2003. Мінск: Інтэрпрэссэрвіс].

Gaponenka Ìryna. 2012. Leksìka belaruskaj lìtaraturnaj movy ХІХ – pačatku ХХ st.: asablìvascì stanaǔlennâ ì razvìccâ. Mìnsk: BDU [Гапоненка Ірына. 2012. Лексіка беларускай літаратурнай мовы ХІХ – пачатку ХХ ст.: асаблівасці станаўлення і развіцця. Мінск : БДУ].

Gaponenko Irina. 2018. Vliânie vostočnoslavânskih âzykov nabelorusskij âzyk načala ХХ v. “Studia białoruthenistyczne”. № 12: 191–213 [Гапоненко Ирина. 2018. Влияние восточнославянских языков на белорусский язык начала ХХ в. “Studia białoruthenistyczne”. № 12: 191–213].

Gìstoryâ belaruskaj lìtaraturnaj movy. Tom II. 1968. Rèd. A. Žuraǔskì. Mìnsk: Navuka ì tèhnìka [Гісторыя беларускай літаратурнай мовы. Том II. 1968. Рэд. А. Жураўскі. Мінск: Навука і тэхніка].

Głogowska Helena. 1996. Białoruś 1914–1929. Kultura pod presją polityki. Białystok: Orthdruk.

Krasnej Vìktar. 2011. Belaruskaâ tèrmìnalogìâ. Rèd. M. Prygodzìč. Mìnsk: BDU [Красней Віктар. 2011. Беларуская тэрміналогія. Рэд. М. Прыгодзіч. Мінск: БДУ].

Leksìkalogìâ sučasnaj belaruskaj lìtaraturnaj movy. 1994. Rèd. A. Bahanʹkoǔ. Mìnsk: Navuka ì tèhnìka [Лексікалогія сучаснай беларускай літаратурнай мовы. 1994. Рэд. А. Баханькоў. Мінск: Навука і тэхніка].

Lûbeckaâ Kacâryna. 2002. Z gìstoryì nâmecka-belaruskaj, belaruska-nâmeckaj leksìkagrafìì ì tèrmìnagrafìì. Rèd. G. Cyhun. Mìnsk: Belaruskì knìgazbor [Любецкая Кацярына. 2002. З гісторыі нямецка-беларускай, беларуска-нямецкай лексікаграфіі і тэрмінаграфіі. Рэд. Г. Цыхун. Мінск: Беларускі кнігазбор].

Lûbeckaâ Kacâryna. 2017. Osobennosti formirovaniâ belorusskogo naučnogo âzyka v načale ХХ v. “Zapiski z ukraïnsʹkogo movoznavstva”. Vip. 24. U 2-h tomah. T. 1. Odessa: Poliprint: 299–306 [Любецкая Екатерина. 2017. Особенности формирования белорусского научного языка в начале ХХ в. “Записки з українського мовознавства”. Вип. 24. У 2-х томах. Том 1. Одесса: ПолиПринт: 299–306].

Mova “Našaj nìvy”. Semantyka. Stylìstyka. 2014. Rèd. V. Lemcûgova. Mìnsk: Belaruskaâ navuka [Мова “Нашай нівы”. Семантыка. Стылістыка. 2014. Рэд. В. Лемцюгова. Мінск: Беларуская навука].

“Naša nìva”. 1911; 1912 [“Наша ніва”. 1911; 1912].

Šakun Leǔ. 1995. Gìstoryâ belaruskaga movaznaǔstva. Mìnsk: Unìversìtèckae [Шакун Леў. 1995. Гісторыя беларускага мовазнаўства. Мінск: Універсітэцкае].

Turonak Ûry. 1993. Belarusʹ pad nâmeckaj akupacyâj. 1993. Mìnsk: Belarusʹ [Туронак Юры. 1993. Беларусь пад нямецкай акупацыяй. Мінск: Беларусь].

Vysockaâ Zorâna. 2013. Razvitie naučnogo stilâ ukrainskogo literaturnogo âzyka konca ХIX – načala ХХ vv. “Vestnik Tomskogo gosudarstvennogo universiteta”. № 375, 21–25 [Высоцкая Зоряна. 2013. Развитие научного стиля украинского литературного языка конца ХIX – начала ХХ в. “Вестник Томского государственного университета”. № 375, 21–25].

Zaprudskì Sârgej. 2013. Belaruskae movaznaǔstva ì razvìccë belaruskaj lìtaraturnaj movy: 1920–1930-â gady. Mìnsk: BDU [Запрудскі Сяргей. 2013. Беларускае мовазнаўства і развіццё беларускай мовы: 1920–1930-я гады. Мінск: БДУ].