Польская мова на Камароўшчызне1: мінулае, сучаснасць, будучыня (вынікі палявых даследаванняў у Мядзельскім раёне Мінскай вобласці ў Беларусі)

Bednarczuk Leszek. 1992. Stosunki etnolingwistyczne na obszarze Wielkiego Księstwa Litewskiego. Zarys problematyki (55–71). W: Dzieje Lubelszczyzny t. VI: Red. J. Bartmiński, M. Łesiów. Między Wschodem a Zachodem. Cz. 4: Zjawiska językowe na pograniczu polsko-ruskim. Lublin: Lubelskie Towarzystwo Naukowe.

Bednarczuk Leszek. 1994. Stosunki etnolingwistyczne na obszarze Wielkiego Księstwa Litewskiego. “Acta Baltico-Slavica” 22: 109–124.

Brasławszczyzna. Pamięć i współczesność. 2009. T. II: Słownictwo dwujęzycznych mieszkańców rejonu (Słownik brasławski). Red. E. Smułkowa. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Brasławszczyzna. Pamięć i współczesność. 2011. T. I: Historia regionu. Charakterystyka socjolingwistyczna. Świadectwo mieszkańców. Red. E. Smułkowa. Warszawa: Instytut Badań Interdyscyplinarnych „Artes Liberales” Uniwersytetu Warszawskiego, Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Czyżewski Feliks. 1995. Uwagi o gwarze osady Widze koło Brasławia na Białorusi. “Studia nad polszczyzną kresową” t. VIII: 71–87.

Grek-Pabisowa Iryda. 1992. Język polski na kresach północno-wschodnich. Legendy a rzeczywistość (55–62). W: Z polskich studiów slawistycznych. Seria 8: Językoznawstwo: prace na XI Międzynarodowy kongres slawistów w Bratysławie 1993. Red. B. Galster. Warszawa: Wydawnictwo Energeia.

Grek-Pabisowa Iryda, Maryniakowa Irena. 1992. Współczesne gwary polskie na Litwie i Białorusi (149–153). W: Mniejszości polskie a Polonia w ZSSR. Red. H. Kubiak i in. Wrocław–Warszawa–Kraków: Wydawnictwo PAN, Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Grek-Pabisowa Iryda, Maryniakowa Irena. 1997. Język Polski na Kresach północno-wschodnich dawniej i dziś (27–109). W: Historia i współczesność języka polskiego na Kresach wschodnich. Red. Grek-Pabisowa Iryda. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.

Grek-Pabisowa Iryda, Handke Kwiryna, Ostrówka Małgorzata, Zielińska Anna. 1998. Bohatyrowicze sto lat później. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.

Grek-Pabisowa Iryda, Maryniakowa Irena. 1999. Współczesne gwary polskie na dawnych kresach północno-wschodnich. Eksploracja terenowa i rozpisanie tekstów przy udziale Ostrówki M. i Zielińskiej A. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.

Grek-Pabisowa Iryda. 2002. Współczesne gwary polskie na Litwie i Białorusi. Fonetyka. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.

Grek-Pabisowa Iryda, Ostrówka Małgorzata, Biesiadowska-Magdziarz Beata. 2008. Język polski na Białorusi Radzieckiej w okresie międzywojennym. Polszczyzna mówiona. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.

Grek-Pabisowa Iryda, Ostrówka Małgorzata, Biesiadowska-Magdziarz Beata. 2008a. Język polski na Białorusi Radzieckiej w okresie międzywojennym. Polszczyzna pisana. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.

Grek-Pabisowa Iryda. 2017. Polskie wyspy gwarowe z przełomu XIX i XX wieku na Białorusi. Gwary późnego osadnictwa na Polesiu, Witebszczyźnie i Mohylewszczyźnie [online] https://ispan.waw.pl/ireteslaw/handle/20.500.12528/587 [dostęp: 21.11.2021].

Grek-Pabisowa Iryda, Ostrówka Małgorzata, Jankowiak Mirosław. 2017. Słownik współczesnej mówionej polszczyzny północnokresowej [online] https://ispan.waw.pl/ireteslaw/handle/20.500.12528/128 [dostęp: 21.11.2021].

Język polski dawnych Kresów Wschodnich. 1996–2012. Red. J. Rieger t. I–III; Red. J. Rieger, D.A. Kowalska t. IV; Red. E. Dzięgel, K. Czarnecka, D.A. Kowalska t. V. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Semper.

Karaś Halina. 2001. O języku polskim na Kowieńszczyźnie (16–227). W: Język polski na Kowieńszczyźnie. Historia – sytuacja socjolingwistyczna – cechy językowe – teksty. Red. H. Karaś. Warszawa–Wilno: Dom Wydawniczy ELIPSA.

Karaś Halina. 2002. Gwary polskie na Kowieńszczyźnie. Warszawa–Puńsk: „Aušra”.

Karłowicz Jan. 1900–1911. Słownik gwar polskich t. I–VI. Kraków: Akademia Umiejętności.

Karłowicz Jan. 1984. Podręcznik czystej polszczyzny dla Litwinów i Petersburszczan (do druku przygotowała E. Smułkowa). “Studia nad polszczyzną kresową” t. III: 33–81.

Kazloǔskaâ-Doda Âdvìga. 2005. Spražènne dzeâslovaǔ u polʹskaj gavorcy Voranaǔskaga raëna. “Acta Albaruthenica” 5: 212–220 [Казлоўская-Дода Ядвіга. 2005. Спражэнне дзеясловаў у польскай гаворцы Воранаўскага раёна. “Acta Albaruthenica” 5: 212–220].

Kazloǔskaâ-Doda Âdvìga. 2008. Belaruskìâ èlementy ǔ marfalogìì polʹskaj gavorkì ǔ Voranaǔskìm raëne. “Belaruskaâ lìngvìstyka” 61: 30–38 [Казлоўская-Дода Ядвіга. 2008. Беларускія элементы ў марфалогіі польскай гаворкі ў Воранаўскім раёне. “Беларуская лінгвістыка” 61: 30–38].

Kazloǔskaâ-Doda Âdvìga. 2014. Dzeâsloǔnyâ formy (dzeeprymetnìkì ì dzeeprysloǔì) u polʹskaj ì belaruskaj gavorcy na Voranaǔščyne (54–64). U: Polʹska-belaruskae supracoǔnìctva ǔ kulʹtury, move ì lìtaratury. Matèryâly Mìžnarodnaj navukovaj kanferèncyì, Brèst, 26 verasnâ 2013 g. Rèd. U. Senʹkavec. Brèst: Brèsckì dzâržaǔny ǔnìversìtèt ìmâ A.S. Puškìna [Казлоўская-Дода Ядвіга. 2014. Дзеяслоўныя формы (дзеепрыметнікі і дзеепрыслоўі) у польскай і беларускай гаворцы на Воранаўшчыне (54–64). У: Польска-беларускае супрацоўніцтва ў культуры, мове і літаратуры. Матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі, Брэст, 26 верасня 2013 г. Рэд. У. Сенькавец. Брэст: Брэсцкі дзяржаўны ўніверсітэт імя А.С. Пушкіна].

Kłoskowska Antonina. 2005. Kultury narodowe u korzeni. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Konczewska Katarzyna. 2015. Współczesna sytuacja socjolingwistyczna na Grodzieńszczyźnie. “Socjolingwistyka”ХХІХ: 149–169.

Konczewska Katarzyna. 2016. Zróżnicowanie polskich gwar Grodzieńszczyzny. Polszczyzna „szlachty zaindurskiej”. “Język Polski” ХCVI (3): 43–57.

Konczewska Katarzyna. 2017. Polszczyzna grodzieńska. Stan badań i perspektywy (183–202). W: Język w regionie, region w języku 2. Red. B. Osowski, J. Kobus, P. Michalska-Górecka, A. Piotrowska-Wojaczyk. Poznań: Wydawnictwo “Poznańskie Studia Polonistyczne”.

Konczewska Katarzyna. 2021. Polacy i język polski na Grodzieńszczyźnie. Kraków: Polska Akademia Nauk, Instytut Języka Polskiego.

Kozłowska-Doda Jadwiga. 2000. Język polski napisów cmentarnych z Białorusi środkowej (rejon dzierżyński) (109–122). W: Kontakty językowe polszczyzny na pograniczu wschodnim. Prace ofiarowane Prof. J. Riegerowi. Red. Wolnicz-Pawłowska E. i Szulowska. Warszawa: Wydawnictwo Semper.

Kozłowska-Doda Jadwiga. 2013. Polszczyzna kilku wsi z okolic Dociszek na tle polszczyzny północnokresowej. “Acta Baltico-Slavica”ХХХVII: 385–405.

Kozłowska-Doda J. 2015. Imiesłowy przysłówkowe uprzednie w polszczyźnie z okolic Dociszek na Białorusi na tle innych obszarów gwarowych. “Studia Wschodniosłowiańskie” ХV: 325–342.

Kozłowska-Doda Jadwiga. 2021. Tożsamość, losy i język najstarszych mieszkańców okolic Dociszek na Białorusi. Lublin: Wydawnictwo Werset.

Krupoves Mariâ. 1991. Teksty iz derevni Popiški (Litva) – legenda o Âsnovidce Ole (podborka tekstov na polʹŝizne vilenskoj). “Studia nad polszczyzną kresową” t. VI: 165–185 [Круповес Мария. 1991. Тексты из деревни Попишки (Литва) – легенда о Ясновидце Оле (подборка текстов на польщизне виленской). “Studia nad polszczyzną kresową” t. VI: 165–185].

Kurzowa Zofia. 1990. Język polski w ZSSR (127–144). W: Język polski w świecie. Red. W. Miodunka. Warszawa–Kraków: Państwowe Wydawnictwo Naukowe.

Kurzowa Zofia. 1993. Język polski Wileńszczyzny i kresów północno-wschodnich XVI–XIX w. Warszawa–Kraków: Wydawnictwo Naukowe PWN. Lewaszkiewicz Tadeusz. 2017. Język powojennych przesiedleńców z Nowogródka i okolicy. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Lewaszkiewicz Tadeusz. 2017. Język powojennych przesiedleńców z Nowogródka i okolicy. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Maryniakowa Irena, Grek-Pabisowa Iryda, Zielińska Anna. 1996. Polskie teksty gwarowe z obszaru dawnych kresów północno-wschodnich. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.

Nitsch Kazimierz. 1925/2006. Język polski na Wileńszczyźnie. “Przegląd współczesny” t. ХІ: 25–32 [przedruk: “Język polski dawnych Kresów Wschodnich” t. 3: 20–35].

Pogranicza Białorusi w perspektywie interdyscyplinarnej. 2007. Red. E. Smułkowa, A. Engelking. Warszawa: Wydawnictwo DiG.

Pihan-Kijasowa Alicja. 1992. Z zagadnień literackiej polszczyzny północnokresowej XVII wieku (121–127). W: Słowiańskie pogranicza językowe. Zbiór studiów. Red. K. Handke. Warszawa: PAN, Instytut Słowianoznawstwa.

Pihan-Kijasowa Alicja. 1999. Literacka polszczyzna kresów północno-wschodnich XVII wieku. Fonetyka. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.

Polʹskie govory v SSSR: Issledovaniâ i materialy. 1973. Т. I, II. Red. V. Martynov. Minsk: Nauka i tehnika [Польские говоры в СССР: Исследования и материалы. 1973. Т. I, II. Ред. В. Мартынов. Минск: Наука и техника].

Reichan Jerzy. 1982. Teksty z gwary polskiej na Wileńszczyźnie. “Język Polski” LХІІ: 34–39.

Rieger Janusz. 2014. Słownictwo polszczyzny gwarowej na Brasławszczyźnie. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Sub Lupa, Wydział „Artes Liberales” UW.

Sawaniewska Zofia. 1979. Lituanizmy w mowie „wileńskiej” mieszkańców okolic Bartoszyc. “Zeszyty Naukowe WSP w Bydgoszczy. Studia Filologiczne” 5: 204–218.

Sawaniewska Zofia. 1982. Osobliwości fonetyczne i fleksyjne dialektu północnokresowego zachowane w mowie mieszkańców okolic Bartoszyc. “Acta Universitatis Nicolai Copernici. Nauki Humanistyczno-Społeczne. Filologia Polska” ХХ: 65–83.

Sawaniewska Zofia. 1984. Teksty gwarowe z okolic Bartoszyc. “Studia nad polszczyzną kresową” III: 169–175.

Sawaniewska-Mochowa Zofia. 1991. Bibliografia prac o polszczyźnie kresowej. “Studia nad polszczyzną kresową” t. VI: 223–254.

Sawaniewska-Mochowa Zofia. 1995. Bibliografia prac o polszczyźnie kresowej za lata 1989–1993 (z uzupełnieniem od roku 1988). “Studia nad polszczyzną kresową” t. VIII: 265–282.

Sawaniewska-Mochowa Zofia, Zielińska Anna. 2007. Dziedzictwo kultury szlacheckiej na byłych Kresach północno-wschodnich Rzeczypospolitej. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.

Smolińska Barbara. 1983. Polszczyzna północnokresowa z przełomu XVII i XVIII wieku na podstawie rękopisów Jana Władysława Poczobuta Odlanickiego i Antoniego Kazimierza Sapiehy. Wrocław: Ossolineum, Polska Akademia Nauk Instytut Języka Polskiego.

Smułkowa Elżbieta. 1990. Problematyka badawcza pogranicza polsko-białorusko-litewskiego pogranicza językowego. “Studia nad polszczyzną kresową” t. V: 151–164.

Smułkowa Elżbieta. 1992. Pojęcie gwar przejściowych i mieszanych na polsko-białorusko-ukraińskim pograniczu językowym (21–29). W: Dzieje Lubelszczyzny t. VI: Red. J. Bartmin ski, M. Łesio w. Między Wschodem a Zachodem. Cz. 4: Zjawiska językowe na pograniczu polsko-ruskim. Lublin: Lubelskie Towarzystwo Naukowe.

Smułkowa Elżbieta. 2002. Białoruś i pogranicza. Studia o języku i społeczeństwie. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego.

Studia nad polszczyzną kresową. 1982–1991. Red. J. Rieger, W. Werenicz t. I–VI. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich; 1992. Red. J. Rieger t. VII. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich; 1995–2001. Red. J. Rieger t. VIII–Х. Warszawa: Instytut Slawistyki PAN.

Szwejkowska Helena. 1929/1996. Imiesłów przeszły czynny na -szy. “Język Polski” t. ХІV: 71–75 [przedruk: “Język polski dawnych Kresów Wschodnich” t. 1: 57–60].

Szwejkowska Helena. 1929a/1996a. Właściwości składniowe dopełniacza przy imiesłowie biernym w polszczyźnie litewskiej. “Język Polski” t. ХІV: 133–136 [przedruk: “Język polski dawnych Kresów Wschodnich” t. 1: 63–65].

Szwejkowska Helena. 1934/1996b. O pomieszaniu rodzaju w czasie przeszłym u litewskich Polaków. “Język Polski” t. ХІХ: 183–184 [przedruk: “Język polski dawnych Kresów Wschodnich” t. 1: 61–62].

Tekielski Krzysztof. 1981. Teksty gwarowe z okolic Niemenczyna. “Język Polski” LХІ: 84–89.

Tekielski Krzysztof. 1982. Gwarowa polszczyzna okolic Podbrzezia i Niemenczyna na Wileńszczyźnie, “Język Polski” LХІІ: 282–293.

Tekielski Krzysztof. 1983. Osobliwe formy bezokolicznika w polszczyźnie wileńskiej. “Rocznik Naukowo-Dydaktyczny WSP w Krakowie. Prace językoznawcze” t. 4: 187–190.

Turska Halina. 1930/1983. Język polski na Wileńszczyźnie. W: Wilno i ziemia wileńska. Zarys monograficzny t. I: 219–225 [przedruk: “Studia nad polszczyzną kresową” t. III: 15–23].

Turska Halina. 1939/1982. O powstaniu polskich obszarów językowych na Wileńszczyźnie. Wilno [przedruk ocalałych fragmentów: “Studia nad polszczyzną kresową” t. I: 19–122].

Verenič Vâčeslav. 1986. Teksty iz Narovlânskogo rajona Belorusskoj SSR. “Studia nad polszczyzną kresową” t. IV: 113–118. [Веренич Вячеслав. 1986. Тексты из Наровлянского района Белорусской ССР. “Studia nad polszczyzną kresową” t. IV: 113–118].

Zdaniukiewicz Alojzy Adam. 1969. Formy czasownikowe w gwarze Łopatowszczyzny. “Prace Filologiczne” ХІХ: 297–301.

Zdaniukiewicz Alojzy Adam. 1972. Gwara Łopatowszczyzny. Fonetyka, fleksja, słownictwo. Wrocław–Warszawa–Kraków–Gdańsk: Zakład Narodowy im. Ossolińskich.

Zielińska Anna. 2002. Polska mniejszość na Litwie Kowieńskiej. Studium socjolingwistyczne. Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy.

Žabroŭskaâ Ganna. 2017. Moǔnaâ sìtuacyâ belaruskaj vëskì na belaruska-lìtoǔska-polʹskìm pamežžy (91–117). U: Białoruś w dyskursie naukowym. Lingwistyka, socjologia, politologia. Red. R. Kaleta. Warszawa: Katedra Białorutenistyki Uniwersytetu Warszawskiego [Жаброуская Ганна. 2017. Моўная сітуацыя беларускай вёскі на беларуска-літоўска-польскім памежжы (91–117). У: Białoruś w dyskursie naukowym. Lingwistyka, socjologia, politologia. Red. R. Kaleta. Warszawa: Katedra Białorutenistyki Uniwersytetu Warszawskiego].

Žebrovskaâ Anna. 2014. Sociolingvističeskaâsituaciâ na Mâdelʹŝine na primere d. Komarovo (373–398). V: Contemporary approaches to dialectology: The area of North, Northwest Russian and Belarusian vernaculars // Sovremennye metody v dialek-tologii. Areal severnyh, severo-zapadnyh russkih i belorusskih govorov. Red. I.A. Seržant, B. Wiemer. “Slavica Bergensia” 13. Bergen: Department of Foreign Languages, University of Bergen [Жебровская Анна. 2014. Социолингвистическая ситуация на Мядельщине на примере д. Комарово (373–398). В: Contemporary approaches to dialectology: The area of North, Northwest Russian and Belarusian vernaculars // Современные методы в диалектологии. Ареал северных, северо-западных русских и белорусских говоров, Red. I.A. Seržant, B. Wiemer. “Slavica Bergensia” 13. Bergen: Department of Foreign Languages, University of Bergen].

Żebrowska Anna. 2013. Polskość w Komarowszczyźnie i jej okolicach: historia i współczesność. “Acta Baltico-Slavica” 37: 407–418.

Żebrowska Anna. 2014a. Tożsamość czy tożsamości – wstępne refleksje na temat samoidentyfikacji mieszkańców białorusko-litewskiego pogranicza (na podstawie badań empirycznych przeprowadzonych w regionie miadziolskim obwodu mińskiego) (341–353). W: Konstrukcje i destrukcje tożsamości t. III: Narracja i pamięć. Red. E. Golachowska, A. Zielińska, Warszawa: Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Instytut Slawistyki PAN.

Żebrowska Anna. 2015. O języku młodego pokolenia z Komarowszczyzny (na podstawie badań terenowych przeprowadzonych w regionie miadziolskim obwodu mińskiego). “Studia Wschodniosłowiańskie” t. 15: 509–520.

Żebrowska Anna. 2019. Komarowszczyzna. Język pogranicza białorusko-polsko-litewskiego. Poznań: Wydawnictwo Naukowe UAM.