Міф царыцы Кацярыны ў беларускай прасторы
2023, Tom 23
Data publikacji
Data otrzymania
Data akceptacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 322 KB
Liczba wyświetleń:114
Liczba pobrań:54
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
У артыкуле даследуецца працэс узнікнення, укаранення, трансфармацыі і формы міфa пра царыцу Кацярыну ІІ у сучаснай беларускай прасторы. Дзеля гэтага аўтарамі былі прааналізаваны розныя віды паданняў і легенд, прысвечаных гэтай гістарычнай постаці, а таксама даследаваны механізмы іх з’яўлення і пашырэння. Аўтары звяртаюць увагу на асноўныя праявы гэтага міфa ў грамадстве. У артыкуле вызначана, што ў агульнай колькасці легенд і паданняў пра Кацярыну ІІ можна вылучыць два асноўныя блокі: тапонімы, якія так ці інакш звязаныя з Кацярынай ІІ, і легенды пра гістарычныя падзеі, у якіх яна прымала ўдзел альбо мела да іх нейкае дачыненне. Прыклады такіх легендаў і паданняў ілюструюць прыведзеныя ў тэксце тэзісы.
Bibliografia
Barščeŭski Jan. 2005. Šlachcic Zavalnia, abo Biełaruś u fantastyčnych apaviadańniach. Minsk: Mastackaja litaratura [Баршчэўскі Ян. 2005. Шляхціц Завальня, або Беларусь у фантастычных апавяданнях. Мінск: Мастацкая літаратура].
Biełova Olha, Pietruchin Vładimir. 2008. Folkłor i knižnosť: mif i istoričjeskije rjealii. Moskva: Nauka i tjechnika [Белова Ольга, Петрухин Владимир. 2008. Фольклор и книжность: миф и исторические реалии. Москва: Наука и техника].
Biełova Olha. 2017. Byt i povsiednievnosť v rasskazach žitjelej Hłubokoho. U: Hłubokoje pamiať o jevrjejskom miestječkie. Moskva [Белова Ольга. 2017. Быт и повседневность в рассказах жителей Глубокого. В: Глубокое: память о еврейском местечке. Москва].
Čto v imieni tjebie mojem [online] https://www.sb.by/articles/chto-v-imeni-tebe-moem-5.html [доступ 30.08.2023] [Что в имени тебе моем].
Dobrovolskaja Varvara. 2013. «Biednyj Pavieł»: istoričjeskije aniekdoty i horodskije lehiendy ob impieratorje Pavle I. «Tradicionnaja kultura» 2013. № 4: 78–88 [Добровольская Варвара. 2013. «Бедный Павел»: исторические анекдоты и городские легенды об императоре Павле І. «Традиционная культура» 2013. № 4: 78–88].
Dreva kachańnia. Lehiendy, padańni, skazy. 1993. Składalnik A. Hurski. Minsk: Junactva [Дрэва кахання. Легенды, паданні, сказы. 1993. Складальнік А. Гурскі. Мінск: Юнацтва].
Dubrovienski rajon. Lehiendy i padańni [online] http://pridvinie.vlib.by/index.php/legends-about-all-regions-lib/2419-dubrovenski-rajon-legendy-i-padanni [доступ 30.08.2023] [Дубровенскі раён. Легенды і паданні].
Etałon čyścini [online] https://nastgaz.by/etalon-chystsini/ [доступ 30.08.2023] [Эталон чысціні].
Homielščyna: nazvy nasielennych punktaŭ Biełarusi pavodle narodnych lehiendaŭ i padańniaŭ. 2001. Składalnik A.M. Nienadaviec. Minsk: Biełaruś [Гомельшчына: назвы населенных пунктаў Беларусі паводле народных легендаў і паданняў. 2001. Складальнік А.М. Ненадавец. Мінск: Беларусь].
Hryckievič Valancin, Maldzis Adam. 1980. Šlachi viali praz Biełaruś. Minsk: Mastackaja litaratura [Грыцкевіч Валянцін, Мальдзіс Адам. 1980. Шляхі вялі праз Беларусь. Мінск: Мастацкая літаратура].
Hundarjeva protiv Aleksandrovoj. Kto primierjał koronu Jekatjeriny Vielikoj [online] https://aif.ru/culture/movie/gundareva_protiv_aleksandrovoy_kto_primeryal_koronu_ekateriny_velikoy [доступ 30.08.2023] [Гундарева против Александровой. Кто примерял корону Екатерины Великой].
Istorija [online] http://cherikov.gov.by/region/istoriya [доступ 30.08.2023] [История].
Iz istorii horoda Sienno [online] https://senno.vitebsk-region.gov.by/ru/history/ [доступ 30.08.2023] [Из истории города Сенно].
Johnston Robert. 1985. Travels through part of the Russian Empire and the country of Poland; along the southern shores of the Baltic. London.
Kareby [online] http://catalog.library.mogilev.by/kray/Culture/r7p14.html [доступ 30.08.2023] [Карэбы].
Korjenievskaja Nadježda. 2007. «… i kniahinia Mstisłavskaja». 220 let Jekatjerina 2 projezžaja po Mohilevskoj ziemle, žałovała djeńhi, činy i ordjena. «Mohilevskaja pravda» 2 fievr.: 14 [Кореневская Надежда. 2007. “…и княгиня Мстиславская”. 220 лет Екатерина 2 проезжая по Могилевской земле, жаловала деньги, чины и ордена. «Могилевская правда» 2 февр.: 14].
Kuchtina Viktorija, Savina Natalija. 2015. Nieoicialnaja toponimija horoda Lepiel. U: Lepiel: pamiať o jevrjejskom miestječkie. Moskva [Кухтина Виктория, Савина Наталия. 2015. Неофициальная топонимия города Лепель. В: Лепель: память о еврейском местечке. Москва].
Lehienda ili fakt? Prikosnutsia k istokam: prijezd Jekatjeriny II: štrichi istorii [online] http://rossonka.by/index.php?type=news&id=1720 [доступ 30.08.2023] [Легенда или факт? Прикоснуться к истокам: приезд Екатерины II: штрихи истории].
Lehiendy i padańni. 1983. Skład. M. Hrynbłat, A. Hurski. Minsk: Navuka i technika [Легенды і паданні. 1983. Склад. М. Грынблат, А. Гурскі. Мінск: Навука і тэхніка].
Matviejev Oleh. 2022. Epocha Jekatjeriny Vielikoj v narodnych istoričjeskich prjedstavlenijach russkich i biełorusov: obščjeje i osobiennoje. «Humanitarnyje i juridičjeskije isśledovanija». 2022, t. 9: 411–420 [Матвеев Олег. 2022. Эпоха Екатерины Великой в народных исторических представлениях русских и белорусов: общее и особенное. «Гуманитарные и юридические исследования», т. 9: 411–420].
Novaje žyćcio Starych Daroh [online] https://nastgaz.by/novae-zhytstsyo-staryh-darog/[доступ 30.08.2023] [Новае жыццё Старых Дарог].• proischoždjenii nazvanija horoda Čjerikova rasskazał učitjel istorii Vasilij Maksimienko [online] https://www.cherikovnews.by/o-proishozhdenii-nazvaniya-gorodacherikova-rasskazal-uchitel-istorii-vasilij-maksimenko.html [доступ 30.08.2023] [О происхождении названия города Черикова рассказал учитель истории Василий Максименко].
Okkupanty v Chiersonie iščut miesto dla Jekatjeriny II [online] https://news.bigmir.net/ukraine/6326881-okkupanty-v-xersone-ishhut-mesto-dlia-ekateriny-ii [доступ 30.08.2023] [Оккупанты в Херсоне ищут место для Екатерины ІІ].
Piať pričin projechať po Biełarusi maršrutami Jekatjeriny Vielikoj [online] https://www.souzveche.ru/articles/tourism/56292/ [доступ 30.08.2023] [Пять причин проехать по Беларуси маршрутами Екатерины Великой].
Po Katjerinienskomu puti [online] https://www.lib-krichev.mogilev.by/85.pdf [доступ 30.08.2023] [По Катериненскому пути].
Połacki rajon. Lehiendy i padańni [online] http://pridvinie.vlib.by/index.php/legendsabout-all-regions-lib/3756-polotskij-rajon-legendy [доступ 30.08.2023] [Полацкі раён. Легенды і паданні].
Popova Jevhienija. 2013. Prjedanija o putješjestvii impieratricy Jekatjeriny II v kontjekstje istoričjeskoj prozy v sielenijach na Sibirskom traktje. «Tradicionnaja kultura» 2013. № 4: 70–77 [Попова Евгения. Предания о путешествии императрицы Екатерины ІІ в контексте исторической прозы в селениях на Сибирском тракте. «Традиционная культура» 2013. № 4: 70–77].
Pra biazdonnaje bahaćcie. U: Dreva kachańnia. Lehiendy, padańni, skazy. Minsk: Junactva: 204–206 [Пра бяздоннае багацце. У: Дрэва кахання. Легенды, паданні, сказы. Мінск: Юнацтва: 204–206].
Pra bitvu pad Lasnoj. U: Dreva kachańnia. Lehiendy, padańni, skazy. Minsk: Junactva: 23 [Пра бітву пад Лясной. У: Дрэва кахання. Легенды, паданні, сказы. Мінск: Юнацтва: 23].
Pra panie Kachanku (33–34). U: Dreva kachańnia. Lehiendy, padańni, skazy. Minsk: Junactva [Пра пане Каханку (33–34). У: Дрэва кахання. Легенды, паданні, сказы. Мінск: Юнацтва].
Pra šviedaŭ. U: Dreva kachańnia. Lehiendy, padańni, skazy. Minsk: Junactva: 24 [Пра шведаў. У: Дрэва кахання. Легенды, паданні, сказы. Мінск: Юнацтва: 24].
Projti po śledam impieratricy [online] http://www.shumilino.by/?p=15246 [доступ 30.08.2023] [Пройти по следам императрицы].
Rabočy pasiołak Jalizava [online] http://catalog.library.mogilev.by/kray/Culture/r1p27_asip/r1p27_elizovo.htm [доступ 30.08.2023] [Рабочы пасёлак Ялізава].
Savina Natalja. 2017. Zamietki o łokalnom tjekstje Hłubokoho. U: Hłubokoje: pamiať o jevrjejskom miestječkie. Moskva: 153–176 [Савина Наталья. 2017. Заметки о локальном тексте Глубокого. В: Глубокое: память о еврейском местечке. Москва: 153–176].
Šklarik Vadim. 2019. Jekatjerininskij trakt na tjerritorii Biełarusi po dannym mikrotoponimii (273–276). U: Onomastika Povołž́ja. Matjeriały XVII Mieždunarodnoj naučnoj konfierjencii. Vielikij Novhorod, 17–20 sientjabrja 2019 h. Rjed. V.Ł. Vasiljev. Novhorod [Шклярик Вадим. 2019. Екатерининский тракт на территории Беларуси по данным микротопонимии (273–276). В: Ономастика Поволжья. Материалы XVII Международной научной конференции. Великий Новгород, 17–20 сентября 2019 г. Ред. В.Л. Васильев. Новгород].
Sokołova Valentina. 1972. Tipy vostočnosłavianskich toponimičjeskich prjedanij. U: Słavianskij folkłor. Moskva: Nauka [Соколова Валентина. 1972. Типы восточнославянских топонимических преданий. В: Славянский фольклор. Москва: Наука].
Tarasaŭ Siarhiej. 1991. Čaradziej z siomaha vieku Trajana: Usiasłaŭ Połacki. Minsk: Navuka i technika [Тарасаў Сяргей. 1991. Чарадзей з сёмага веку Траяна: Усяслаў Полацкі. Мінск: Навука і тэхніка].
Turističjeskij maršrut «Iz Propojska v Słavhorod» priznan łučšim na vystavkie «Proftur-2016» [online] https://www.belta.by/society/view/turisticheskij-marshrut-iz-propojskav-slavgorod-priznan-luchshim-na-vystavke-proftur-2016-179853-2016 [доступ 30.08.2023] [Туристический маршрут «Из Пропойска в Славгород» признан лучшим на выставке «Профтур-2016»].
Turističjeskij maršrut o putješjestvijach impieratricy Jekatjeriny vopłoščajut v Homiele [online] https://ndsmi.by/kultura/28731-turisticheskij-marshrut-o-puteshestviyakhimperatritsy-ekateriny-voploshchayut-v-gomele [доступ 30.08.2023] [Туристический маршрут о путешествиях императрицы Екатерины воплощают в Гомеле].
Turističjeskij maršrut, śviazannyj s impieratriciej Jekatjerinoj II, objedinit rjehiony Biełarusi i Rośsii [online] https://news.sb.by/articles/turisticheskiy-marshrut-svyazannyys-imperatritsey-ekaterinoy-ii-obedinit-regiony-belarusi-i-rossii.html [доступ 30.08.2023] [Туристический маршрут, связанный с императрицей Екатериной II, объединит регионы Беларуси и России].
Turističjeskije maršruty [online] https://slavgorod.gov.by/social/turizmo/itemlist/category/228-poznavat [доступ 30.08.2023] [Туристические маршруты].
V Odjesi znosiať pamjatnik rosijśkij impieratrici Katjerini II: pojaśnieńnia miśkradi [online] https://tsn.ua/ukrayina/v-odesi-demontuyut-pam-yatnik-rosiyskiy-imperatricikaterini-ii-poyasnennya-miskradi-2232481.html [доступ 30.08.2023] [В Одесі зносять пам’ятник російській імператриці Катерині ІІ: пояснення міськради].
Viciebščyna: nazvy nasielennych punktaŭ pavodle lehiendaŭ i padańniaŭ. 2000. Skład. A.M. Nienadaviec. Minsk: Biełaruś [Віцебшчына: назвы населенных пунктаў паводле легендаў і паданняў. 2000. Склад. А.М. Ненадавец. Мінск: Беларусь].
Vinohradov Valentin, Hromov Dmitrij. 2007. Lehiendy o putješjestvujuščjej impieratricie. «Živaja starina». № 3: 4–7 [Виноградов Валентин, Громов Дмитрий. 2007. Легенды о путешествующей императрице. «Живая старина». № 3: 4–7].
Zamačynskaja Iryna. 2011 (163–166). U: Biełaruskaje słova: dyjalektnaje i zapazyčanaje. Zbornik artykułaŭ pa materyjałach navukovych čytańniaŭ, pryśviečanych pamiaci dacenta Jeŭdakii Sciapanaŭnia Miacielskaj. Minsk. 26-27 krasavika 2011 h. Redkał. M.I. Svistunova i inš. Minsk [Замачынская Ірынa. 2011 (163–166). У: Беларускае слова: дыялектнае і запазычанае. Зборнік артыкулаў па матэрыялах навуковых чытанняў, прысвечаных памяці дацэнта Еўдакіі Сцяпанаўня Мяцельскай. Мінск. 26–27 красавіка 2011 г. Рэдк. М.І. Свістунова і інш. Мінск].
Ziamla, dzie pačaŭsia moj los [online] http://catalog.library.mogilev.by/kray/Culture/r10p19.html [доступ 30.08.2023] [Зямля, дзе пачаўся мой лёс].
Žukova Halina. 2021. Po śledam impieratricy Jekatjeriny. “Hołas Sieńnenščyny”. 17 list. [Жукова Галина. 2021. По следам императрицы Екатерины. “Голас Сенненшчыны”. 17 ліст.].
Inne artykuły z tego numeru
- Латвіяміжваенны часбеларуская меншасцькультуратэатр
Беларускі тэатр у міжваеннай Латвіі
Jerzy Grzybowski
- dialektologiadialekty białoruskiedialekty rosyjskiejęzykowe pogranicze białorusko-rosyjskiegwary przejścioweideologia
Granice zasięgu gwar białoruskich w świetle badań lingwistów. Część I: pogranicze białorusko-rosyjskie
Mirosław Jankowiak
- беларуская літаратурная мовавытокірэпрэсііасіміляцыяпратэстысловатворчасцьэксперыменты
Лёс беларускай літаратурнай мовы на працягу паўстагоддзя
Arnold McMillin

