Oryginalny artykuł naukowy
Acta Albaruthenica

„Biełsat” o kryzysie humanitarnym na polsko-białoruskiej granicy. Analiza językowa wybranych artykułów z 2023 r.

2024, Tom 24

Mikołaj Petryga

0009-0001-6789-6951

Uniwersytet Warszawski

DOI

10.31338/2720-698Xaa.24.15

Data publikacji

13.02.2025

Data otrzymania

10.05.2024

Data akceptacji

25.08.2024

Model publikowania

otwarty dostęp

Rodzaj licencji

CC BY-NC-ND 3.0 PL

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

literaturoznawstwo, językoznawstwo

Język publikacji

białoruski

Pliki do pobrania

PDF 306 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:140

Liczba pobrań:70

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Przedmiotem badań opisanych w artykule są wybrane teksty z portalu internetowego „Biełsat”, które odnoszą się do uchodźctwa z Bliskiego Wschodu przez Białoruś do Polski. Powstały kryzys humanitarny na polsko-białoruskiej granicy jest jednym z najczęściej podejmowanych tematów w polskiej sferze medialnej, związane z nim materiały prasowe charakteryzują się wysokim nacechowaniem emocjonalnym. Za cel badania przyjmuje się analizę stosunku niezależnych białoruskojęzycznych publicystów do omawianego tematu, przede wszystkim tego, w jaki sposób konceptualizują obraz osoby uchodźczej. Metoda analizy językowej, oparta na koncepcji etnolingwistyki postmodernistycznej Przemysława Łozowskiego i dyskursologii Macieja Kawki, uwzględnia badanie struktury, funkcji, semantyki i stylów języka oraz związku tekstu z życiem społecznym, w szczególności pod kątem aksjologii wiedzy zapisanej w języku. Interpretacja środków leksykalnych – takich jak frazeologizmy, oraz elementów gramatyki – pod względem realizacji informatywnej i impresywnej funkcji tekstu wykazuje, że w artykułach dominuje funkcja informatywna. Jest to widoczne dzięki obecności konkretnych zabiegów stylistycznych: licznych odniesień do pola semantycznego administracja, dominacji wypowiedzeń prostych rozwiniętych i wielości elementów pozajęzykowych. Funkcja impresywna realizuje się nie bezpośrednio, poprzez podkreślanie lub pomijanie niektórych wiadomości oraz stosowanie leksemów jedynie z pozoru nienacechowanych emocjonalnie. Osoby uchodźcze konceptualizowane są jako nielegalne i niesprawcze.

Słowa kluczowe:

„Biełsat”,etnolingwistyka,granica polsko-białoruska,socjolingwistyka,uchodźctwo.

Bibliografia

180 km długości, stalowe słupy i kamery. Tak będzie wyglądał mur na granicy z Białorusią [online] https://www.polityka.pl/tygodnikpolityka/kraj/2142026,1,180-km-dlugosci-stalowe-slupy-i-kamery-tak-bedzie-wygladal-mur-na-granicy-z-bialorusia.read [dostęp: 12.03.2024].

Archiwum pogodowe Białowieża [online] https://www.meteoblue.com/pl/pogoda/historyclimate/weatherarchive/bia%C5%82owie%C5%BCa_polska_776092?fcstlength=1m&year=2023&month=10 [dostęp: 12.03.2024].

Belaruska-polʹskaâ mâža [Беларуска-польская мяжа] [online] https://belsat.eu/tag/belaruska-polskaya-myazha [dostęp: 12.03.2024].

Bourdieu Pierre. 1991. The Social Institution of Symbolic Power. W: Language & Symbolic Power. Cambridge: Polity Press.

Charlish Alan. 2021. Poland reports record number of migrants at Belarusian border [online] https://www.reuters.com/world/europe/poland-reports-record-number-migrants-belarusian-border-2021-08-09/ [dostęp: 12.03.2024].

Cieślikowska Dominika. 2016. Jak rozmawiać o uchodźcach – komentarz do scenariuszy lekcji (cz. II) [online] https://opolityce.ceo.org.pl/wp-content/uploads/sites/4/2023/10/uch_2_mat-metodyczny_1_1-1.pdf [dostęp: 12.03.2024].

Habrajska Grażyna. 2005. Nakłanianie, perswazja, manipulacja językowa „Acta Univer-sitatis Lodziensis. Folia Litteraria Polonica”. T. 7. № 2: 92.

Kawka Maciej. 2014. O badaniu języka dyskursu medialnego. „Media i społeczeństwo”. № 4: 166.

Kidron Carol. 2009. Toward an Etnography of Silence. „Current Anthropology”. T. 50. № 1: 6.

Krot Sârgej. 2023. Èkzitpol: tol′ki 2,2% udzel′nikaŭ rèferèndumu ŭ Pol′ščy ŭxvalili znos aharodžy na mjažy z Belarussju [Крот Сяргей. 2023. Экзітпол: толькі 2,2% удзельнікаў рэферэндуму ў Польшчы ўхвалілі знос агароджы на мяжы з Беларуссю] [online] https://belsat.eu/news/15-10-2023-ekzitpol [dostęp: 12.03.2024].

Kryński Eryk. 2023. Głosuj w wyborach, nie w referendum! Deklaracja organizacji pozarządowych! [online] https://mamprawowiedziec.pl/czytelnia/artykul/glosuj-wyborach-nie-w-referendum-deklaracja-organizacji-pozarzadowych [dostęp: 12.03.2024].

Kubìk Scâpan. 2023. Uperšynû za dva gady Polʹšča ne zafìksavala sprobaǔ parušènnâ mâžy z Belarussû [Кубік Сцяпан. 2023. Упершыню за два гады Польшча не зафіксавала спробаў парушэння мяжы з Беларуссю] [online] https://belsat.eu/news/28-11-2023-polshcha-ne-zafiksavala-sprobau-parushennya-myazhy [dostęp: 12.03.2024].

Kurcz Ida. 1976. Struktura języka a procesy przetwarzania wiedzy przez człowieka. W: Psycholingwistyka. Przegląd problemów badawczych, Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Lévinas Emmanuel. 2002. Twarz i etyka. W: Całość i nieskończoność. Esej o zewnętrzności. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN.

Łozowski Przemysław. 2022. Indywidualizacja, czyli etnolingwistyka na miarę post-modernizmu: od narodu i ludu w stronę człowieka, jednostki, obywatela. „Etno-lingwistyka. Problemy Języka i Kultury” № 34: 59.

Mìraš Zmìcer. 2023. Polʹskìâ pamežnìkì zafìksavalì z pačatku goda kalâ 22 000 sprobaǔ nezakonnaga perahodu mâžy z boku Belarusì [Міраш Зміцер. 2023. Польскія памежнікі зафіксавалі з пачатку года каля 22 000 спробаў незаконнага пераходу мяжы з боку Беларусі] [online] https://belsat.eu/news/22-10-2023-polskiya-pamezhniki-zafiksavali-z-pachatku-goda-kalya-22-000-sprobau-nezakonnaga-perahodu-myazhy-z-boku-belarusi [dostęp: 12.03.2024].

Nowicka Monika. 2013. Dyskurs o dyskursie, czyli o mowie wrogości… mową wrogości. W: To oni są wszystkiemu winni… Język wrogości w polskim dyskursie publicznym. (Red.) X. Bukowska, B. Markowska. Warszawa: Trio.

Potocki Michał. 2021. Migracyjny impas na granicy. Straż Graniczna nie będzie wpuszczać imigrantów z terenu Białorusi [online] https://www.gazetaprawna.pl/wiadomosci/kraj/artykuly/8228631,kryzys-migracyjny-imigranci-z-afganistanu.html [dostęp: 12.03.2024].

Pra nas [Пра нас] [online] https://belsat.eu/about [dostęp: 12.03.2024].

Referendum Ogólnokrajowe 2023 r. [online] https://referendum.gov.pl/referendum2023/pl [dostęp: 12.03.2024].

Rejting novostnyh sajtov Belarusi v iûle 2022 [Рейтинг новостных сайтов Беларуси в июле 2022] [online] https://bolkunets.org/news/reyting-novostnykh-saytov-belarusi-v-iyule-2022 [dostęp: 12.03.2024].

Romaniuk Svitlana. 2016. Ukraiński dyskurs polityczny w latach 2010–2014. Analiza lingwistyczna. Warszawa – Iwano-Frankiwsk: Katedra Ukrainistyki, Wydział Lingwistyki Stosowanej Uniwersytetu Warszawskiego.

Sytuacja na granicy polsko-białoruskiej: „To jest kryzys humanitarny” [online] https://hfhr.pl/aktualnosci/sytuacja-na-granicy-polsko-bialoruskiej-to-jest-kryzys-humanitarny- [dostęp: 12.03.2024].

Šavelʹ Raman. 2023. Na polʹska-belaruskaj mâžy byǔ padstrèleny mìgrant [Шавель Раман. 2023. На польска-беларускай мяжы быў падстрэлены мігрант] [online] https://belsat.eu/news/05-11-2023-na-polska-belaruskaj-myazhy-byu-zastreleny-migrant [dostęp: 12.03.2024].

Uchodźca czy migrant? Tłumaczymy różnice i wyjaśniamy ich sens. [online] https://www.unhcr.org/pl/365-plwiadomosci2016uchodzca-czy-migrant-tlumaczymy-roznice-i-wyjasniamy-ich-sens-html.html [dostęp: 12.03.2024].

Ważna Magda. 2022. Jaka powinna być idealna temperatura w mieszkaniu? Eksperci po-dają konkrety [online] https://www.medonet.pl/zdrowy-dom,jaka-powinna-byc-idealna-temperatura-w-mieszkaniu--eksperci-podaja-konkrety,artykul,30927053.html [dostęp: 12.03.2024].

Wyniki wyborów do Sejmu [online] https://tvn24.pl/wybory-parlamentarne-2023 [dostęp: 12.03.2024].

Podobne publikacje