Мянушка як складнік дыялектнай рэгіянальнай моўнай карціны свету
2025, Tom 25
Data publikacji
Data otrzymania
Data akceptacji
Model publikowania
Rodzaj licencji
Dziedzina
Dyscyplina
Język publikacji
Pliki do pobrania
PDF 356 KB
Liczba wyświetleń:113
Liczba pobrań:83
Cytowania Crossref:0
Wynik Altmetric:0
Abstrakt
У артыкуле вызначаецца паняцце рэгіянальнай моўнай карціны свету; акрэсліваецца роля дыялектных онімаў у фарміраванні моўнай карціны; аналізуюцца нематываваныя мянушкі Брэсцка-Пінскага Палесся, якія суадносяцца з дыялектнымі лексемамі (лакалізмамі). Мэта працы – выявіць значэнні дыялектных слоў, з якімі суадносяцца мянушкі жыхароў Брэсцка-Пінскага Палесся; паказаць рэпрэзентацыю анамастычных ведаў у рэгіянальнай моўнай карціне свету. Супастаўленне онімаў з дыялектнымі апелятывамі ўяўляе сабой пэўную цікавасць, паколькі дазваляе выявіць этымалогію не толькі дыялектных онімаў, але і афіцыйных прозвішчаў, тамонімаў, гідронімаў. Гэтыя адзінкі ўтрымліваюць антрапанімічныя веды, якія адлюстроўваюць бачанне і ўспрыняцце свету чалавекам, што склаліся ў выніку анцэптуалізацыі і катэгарызацыі навакольнага свету.
Bibliografia
Baradulin Ryhor. 2013. Vušacki slovazbor Ryhora Baradulina. Minsk: Knihazbor [Барадулін Рыгор. 2013. Вушацкі словазбор Рыгора Барадуліна. Мінск: Кнігазбор].
Bjal′kevič Ivan. 1970. Krajovy sloŭnik usxodnjaj Mahilioŭščyny. Minsk: Navuka i tèxnika [Бялькевіч Іван. 1970. Краёвы слоўнік усходняй Магілёўшчыны. Мінск: Навука і тэхніка].
Č 2006 = Kuncèvič Ljuboŭ, Kryvicki Aljaksandr (rèd.). 2006. Čalavek: tèmatyčny sloŭnik. Minsk: Belaruskaja navuka [Ч 2006 = Кунцэвіч Любоў, Крывіцкі Аляксандр (рэд.). 2006. Чалавек: тэматычны слоўнік. Мінск: Беларуская навука].
Cyxun Apanas. 2014. Skarby narodnaj movy: Z leksičnaj spadčyny nasel′nikaŭ Haradzenskaha rajonu. Č. 2. Harodnja: Haradzenskaja biblijatèka [Цыхун Апанас. 2014. Скарбы народнай мовы: З лексічнай спадчыны насельнікаў Гарадзенскага раёну. Ч. 2. Гародня: Гарадзенская бібліятэка].
Demidova Kalerija. 2008. Dialektnaja jazykovaja kartina mira i osobennosti ejo reprezentacii v častnyx dialektnyx sistemax (na materiale russkix govorov Urala). V: S.A. Myznikov, E.Ž. Kuznecova, O.N. Krylova, O.V. Glebova (red.). Leksičeskij atlas russkix narodnyx govorov (materialy i issledovanija). Sankt-Peterburg: Nauka. 68–80 [Демидова Калерия. 2008 Диалектная языковая картина мира и особенности её репрезентации в частных диалектных системах ( на материале русских говоров Урала). В: С.А. Мызников, Е.Ж. Кузнецова, О.Н. Крылова, О.В. Глебова (ред.). Лексический атлас русских народных говоров (материалы и исследования). Санкт-Петербург: Наука. 68–80].
DSB 1989 = Malažaj Halina (rèd.). 1989. Dyjalektny sloŭnik Brèstčyny. Minsk: Navuka i tèxnika [ДСБ 1989 = Малажай Галіна (рэд.). 1989. Дыялектны слоўнік Брэстчыны. Мінск: Навука і тэхніка].
Ivanov Andrej. 2007. Mikrotoponimija Mozyrskoho Poles′ja. Mozyr′: UO MHPU im. I. P. Šamjakina [Иванов Андрей. 2007. Микротопонимия Мозырского Полесья. Мозырь: УО МГПУ им. И. П. Шамякина].
Jaŭseeŭ Ryhor. 1978. Maci kazala tak… Minsk: Navuka i tèxnika [Яўсееў Рыгор. 1978. Маці казала так… Мінск: Навука і тэхніка].
Jurčanka Heorhij. 1969. Narodnaja sinanimija. Minsk: Navuka i tèxnika [Юрчанка Георгій.1969. Народная сінанімія. Мінск: Навука і тэхніка].
Jurčanka Heorhij. 1985. Narodnae vytvornae slova: Z havorki Mscislaŭščyny. R–Ja. Minsk: Navuka i tèxnika [Юрчанка Георгій. 1985. Народнае вытворнае слова: З гаворкі Мсціслаўшчыны. Р–Я. Мінск: Навука і тэхніка].
Jurčanka Heorhij. 1988. Sučasnae narodnae slova: Z havorak Mscislaŭščyny: sloŭnik. Minsk: Navuka i tèxnika [Юрчанка Георгій. 1988. Сучаснае народнае слова: З гаворак Мсціслаўшчыны: слоўнік. Мінск: Навука і тэхніка].
Jurčanka Heorhij. 2002. Narodnae mudrasloŭe: Sloŭnik. Minsk: Belaruskaja navuka [Юрчанка Георгій. 2002. Народнае мудраслоўе: Слоўнік. Мінск: Беларуская навука].
Lastoŭski Vaclaŭ. 1924. Padručny rasijska-kryŭski (belaruski) sloŭnik. Koŭna [Ластоўскі Вацлаў.1924. Падручны расійска-крыўскі (беларускі) слоўнік. Коўна].
Levancèvič Lena. 2025. “Karcina svetu”: pytanni typalohii ŭ linhvistyčnyx dasledavannjax. “Trudy BHTUˮ. Ser. 4. Print- i mediatexnologii № 1 (291): 120–125 [Леванцэвіч Лена. 2025. “Карціна свету”: пытанні тыпалогіі ў лінгвістычных даследаваннях. “Труды БГТУˮ. Сер. 4. Принт- и медиатехнологии № 1 (291): 120–125].
LP 1968 = Tolstoj Nikita (red.). 1968. Leksika Poles′ja. Moskva: Nauka [ЛП 1968 = Толстой Никита (ред.). 1968. Лексика Полесья. Москва: Наука].
MB 2024 = Levancèvič Lena (sklad.). 2024. Mjanuški Brèstčyny: vučèbny sloŭnik. Brèst: BrDU imja A. S. Puškina [МБ 2024 = Леванцэвіч Лена (склад.). 2024. Мянушкі Брэстчыны: вучэбны слоўнік. Брэст: БрДУ імя А. С. Пушкіна].
Milkoŭski Vjačaslaŭ. 2011. Matčyna slova: sproba sloŭnička nekatoryx rèhijanal′nyx havorak.Minsk: Prava i èkanomika [Мілкоўскі Вячаслаў. 2011. Матчына слова: спроба слоўнічка некаторых рэгіянальных гаворак. Мінск: Права і эканоміка].
MS 2015 = Kurcova Veranika, Kuncèvič Ljuboŭ (rèd.). 2015. Mova Sennenščyny: dyjalektny sloŭnik: u 2 t. Minsk: Navuka [МС 2015 = Курцова Вераніка, Кунцэвіч Любоў (рэд.).2015. Мова Сенненшчыны: дыялектны слоўнік: у 2 т. Мінск: Навука].
MSNDM 1960 = Jankoŭski Fiodar (rèd.). 1960. Matèryjaly dlja sloŭnika narodna-dyjalektnaj movy. Minsk: Vyd. Beldzjaržunivetsitèta imja U. I. Lenina [МСНДМ 1960 = Янкоўскі Фёдар (рэд.). 1960. Матэрыялы для слоўніка народна-дыялектнай мовы. Мінск: Выд. Белдзяржуніветсітэта імя У. І. Леніна].
NL 1977 = Kryvicki Aljaksandr, Mackevič Juzèfa (rèd.). 1977. Narodnaja leksika. Minsk: Navuka i tèxnika [НЛ 1977 = Крывіцкі Аляксандр, Мацкевіч Юзэфа (рэд.). 1977. Народная лексіка. Мінск: Навука і тэхніка].
Nosovičʺ Ivanʺ. 1870. Slovar′ bělorusskago narěčija. Sanktpeterburgʺ: Otd-nie Rus. jaz. i slovesnosti Imp. Akad. Naukʺ [Носовичъ Иванъ. 1870. Словарь бѣлорусскаго нарѣчія.Санктпетербургъ: Отд-ніе Рус. яз. и словесности Имп. Акад. Наукъ].
NS 1975 = Kryvicki Aljaksandr, Mackevič Juzèfa (rèd.). 1975. Z narodnaha sloŭnika. Minsk: Navuka i tèxnika [НС 1975 = Крывіцкі Аляксандр, Мацкевіч Юзэфа (рэд.). 1975. З народнага слоўніка. Мінск: Навука і тэхніка].
Paškevič Mikola. 2008. Rubel′ski leksika-frazealahičny sloŭnik. Brèst: BrDU imja A. S. Puškina [Пашкевіч Мікола. 2008. Рубельскі лексіка-фразеалагічны слоўнік. Брэст: БрДУ імя А. С. Пушкіна].
Rastorguev Pavel. 1973. Slovar′ narodnyx govorov zapadnoj Brjanščiny. Minsk: Nauka i texnika [Расторгуев Павел. 1973. Словарь народных говоров западной Брянщины. Минск: Наука и техника].
RS 2001 = Kuncèvič Ljuboŭ, Kryvicki Aljaksandr (rèd.). 2001. Raslinny svet: tèmatyčny sloŭnik.Minsk: Belaruskaja navuka [РС 2001 = Кунцэвіч Любоў, Крывіцкі Аляксандр (рэд.). 2001. Раслінны свет: тэматычны слоўнік. Мінск: Беларуская навука].
RSV 2012–2014 = Zlobin Lidzija (rèd.). 2012–2014. Rèhijanal′ny sloŭnik Vicebščyny: u 2 č. Vicebsk:UA “VDU imja P. M. Mašèrava” [РСВ2012–2014 = Злобін Лідзія (рэд.). 2012–2014.Рэгіянальны слоўнік Віцебшчыны: у 2 ч. Віцебск: УА “ВДУ імя П. М. Машэрава”].
SBHPZBP 1979–1986 = Mackevič Juzèfa (rèd). 1979–1986. Sloŭnik belaruskix havorak paŭnočna-zaxodnjaj Belarusi i jae pahraničča: u 5 t. Minsk: Navuka i tèxnika [Мацкевіч Юзэфа (рэд). 1979–1986. Слоўнік беларускіх гаворак паўночна-заходняй Беларусі і яе пагранічча: у 5 т. Мінск: Навука і тэхніка].
SHCRB 1990 = Mjacel′skaja Eŭdakija (rèd.). 1990. Sloŭnik havorak cèntral′nyx rajonaŭ Belarusi: u 2 t. T. 1. Minsk: Universitèckaje [СГЦРБ 1990 = Мяцельская Еўдакія (рэд.). 1990. Слоўнік гаворак цэнтральных раёнаў Беларусі: у 2 т. Т. 1. Мінск: Універсітэцкае].
SRLH 1999 = Danilovič Mikalaj, Scjacko Pavel (rèd.). 1999. Sloŭnik rèhijanal′naj leksiki Hrodzenščyny. Hrodna: HrDU [СРЛГ 1999 = Даніловіч Мікалай, Сцяцко Павел (рэд.). 1999. Слоўнік рэгіянальнай лексікі Гродзеншчыны. Гродна: ГрДУ].
SSH 1974 = Ivanova Alla (red.). 1974. Slovar′ smolenskix govorov: Vyp. 1. A–B. Smolensk:b.i. [ССГ 1974 = Иванова Алла (ред.). 1974. Словарь смоленских говоров: Вып. 1. А–Б. Смоленск: б.и.].
Stankevič Jan. 1989. Belaruska-rasijski (Vjalikalitoŭska-rasijski) sloŭnik. N′ju-Jork: Lew Sapieha Greatlitvan (Byelorussian) Foundation [Станкевіч Ян. 1989. Беларуска-расійскі (Вялікалітоўска-расійскі) слоўнік. Нью-Ёрк: Lew Sapieha Greatlitvan (Byelorussian) Foundation].
Šatèrnik Mikalaj. 1929. Krajovy sloŭnik Čèrvenščyny. Pad rèdakcyjaj M. Ja. Bajkova i B. I. ÈpimaxaŠypily.Minsk: Vydan′ne Belaruskae Akadèmii Navuk [Шатэрнік Мікалай. 1929. Краёвы слоўнік Чэрвеншчыны. Пад рэдакцыяй М. Я. Байкова і Б. І. Эпімаха-Шыпілы. Мінск: Выданьне Беларускае Акадэміі Навук].
TS 1982–1985 = Kryvicki Aljaksandr (rèd.). 1982–1985. Turaŭski sloŭnik: u 5 t. Minsk: Navuka i tèxnika [ТС 1982–1985 = Крывіцкі Аляксандр (рэд.). 1982–1985. Тураўскі слоўнік: у 5 т. Мінск: Навука і тэхніка].
Zajka Ales′. 2015. Prykazki i prymaŭki, žarty i kalambury, pryhavorki i jazykalomki, vjasel′nyja pryhavorki pry dzjal′be karavaja, vitanni i zyčènni, vetlivyja i laskavyja vyrazy, zascjarohi i prysjahanni, prakliony i adkljacci, žartoŭnyja prakliony i dražnilki-kepiki, znevažanni i paraŭnanni, prykmety narodnaha kalendara z Kosaŭščyny. Minsk: Tèxnalohija [Зайка Алесь. 2015. Прыказкі і прымаўкі, жарты і каламбуры, прыгаворкі і языкаломкі, вясельныя прыгаворкі пры дзяльбе каравая, вітанні і зычэнні, ветлівыя і ласкавыя выразы, засцярогі і прысяганні, праклёны і адкляцці, жартоўныя праклёны і дражнілкі-кепікі, зневажанні і параўнанні, прыкметы народнага календара з Косаўшчыны. Мінск: Тэхналогія].
Zajka Ales′. 2018. Mikratapanimika Ivacèviččyny. Minsk: Tèxnalohija [Зайка Алесь. 2018.Мікратапаніміка Івацэвіччыны. Мінск: Тэхналогія].
Žalnina Elena. 2013. Dialektnaja leksika kak otraženiie regional′noj antroponimičeskoj kartiny mira. Avtoreferat dissertacii na soiskanie učenoj stepeni kandidata filologičeskix nauk. Tambov [Жалнина Елена. 2013. Диалектная лексика как отражение региональной антропонимической картины мира. Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата филологических наук. Тамбов].
ŽNS 1992 = Jaškin Ivan, Mixajlaŭ Pavel (rèd.). 1992. Žyvoe narodnae slova: dyjalektalahičny zbornik. Minsk: Navuka i tèxnika [ЖНС 1992 = Яшкін Іван, Міхайлаў Павел (рэд.).1992. Жывое народнае слова: дыялекталагічны зборнік. Мінск: Навука і тэхніка].
Žydovič Maryja. 1977. Matèryjaly dlja sloŭnika minska-maladzečanskix havorak. Minsk.Vydavectva Belaruskaha dzjaržaŭnaha ŭniversitèta [Жыдовіч Марыя. 1977. Матэрыялы для слоўніка мінска-маладзечанскіх гаворак. МінскЖ Выдавецтва Беларускага дзяржаўнага ўніверсітэта].
Inne artykuły z tego numeru
13.02.2026
Profesor UW Mikołaj Timoszuk (15.06.1944 – 21.08.2025)
Nina Barszczewska
13.02.2026
kuchnia kresowapotrawy obrzędowepotrawy codziennebiałorusko-litewskie pograniczepolszczyzna północnokresowaBiałoruśObrzędowe i codzienne pożywienie w polszczyźnie północnokresowej (na podstawie narracji dawnych mieszkańców wsi na pograniczu białorusko-litewskim)
Jadwiga Kozłowska-Doda
13.02.2026
“Наша Нива”беларуская мовалітаратурная мовадыялектыдні тыдняНазвы дзён тыдня ў газеце “Наша Нива” (“Наша Ніва”), у сучаснай беларускай літаратурнай мове і дыялектах
Viktar Korbut

