Dla recenzentów

Wytyczne dla recenzentów

Niniejsze wytyczne określają obowiązki recenzentów uczestniczących w ocenie materiałów przekazywanych do czasopism i innych publikacji Uniwersytetu Warszawskiego.

Wytyczne należy stosować łącznie z Polityką etyki i rzetelności wydawniczej Uniwersytetu Warszawskiego oraz ze szczegółowymi zasadami recenzowania obowiązującymi w danym czasopiśmie, serii lub jednostce wydającej.

Zasady dotyczące ról i obowiązków recenzentów odwołują się do rekomendacji Council of Science Editors (CSE) oraz Committee on Publication Ethics (COPE).

1. Obowiązki wobec autorów

Recenzenci powinni:

• zachowywać poufność informacji dotyczących procesu recenzowania;
• przekazywać w odpowiednim terminie pisemne, bezstronne i konstruktywne uwagi;
• oceniać oryginalność, poprawność, znaczenie i adekwatność pracy oraz jej poprawność językową.

2. Obowiązki wobec redakcji

Recenzenci powinni:

• sprawnie odpowiadać na zaproszenia do przygotowania recenzji;
• ujawniać konflikty interesów oraz zgłaszać zauważone problemy etyczne, stronniczość, podejrzenia plagiatu i inne nieprawidłowości;
• formułować konstruktywną krytykę;
• wskazywać możliwe sposoby poprawienia manuskryptu.

3. Obowiązki wobec czytelników

Recenzenci powinni sprawdzić, czy metody i analizy opisane w manuskrypcie pozwalają na weryfikację przedstawionych badań.

Powinni również ocenić, czy przywołana literatura jest adekwatna do omawianego zagadnienia i aktualna.

4. Poufność i ochrona powierzonych materiałów

Materiały przekazane do recenzji są traktowane jako poufne przez cały proces redakcyjny, do chwili ich opublikowania. Recenzenci są również zobowiązani do zachowania poufności informacji dotyczących samego procesu recenzowania.

Recenzent powinien chronić manuskrypt i jego części przed nieuprawnionym ujawnieniem, przywłaszczeniem i plagiatem. Ochrona ta obejmuje również pomysły badawcze zawarte w nieopublikowanym materiale.

5. Konflikty interesów

Recenzenci powinni ujawniać potencjalne konflikty interesów przy przyjmowaniu zaproszenia do recenzji. Ujawnieniu podlega również konflikt, który nie był wcześniej znany i został stwierdzony dopiero po publikacji.

Konflikty mogą wynikać między innymi z relacji finansowych lub osobistych z autorami, powiązań rodzinnych, zatrudnienia, świadczenia usług konsultingowych, honorariów lub finansowania.

W przypadku zgłoszenia zastrzeżeń dotyczących konfliktu interesów manuskrypt jest powierzany innemu recenzentowi lub redaktorowi. Proces recenzowania i decyzje redakcyjne powinny pozostawać niezależne od relacji stanowiących źródło konfliktu i opierać się na jakości pracy.

6. Przygotowanie i przekazanie recenzji

Recenzję należy sporządzić w formie pisemnej. Powinna jej towarzyszyć deklaracja dotycząca potencjalnych konfliktów interesów.

W przypadku recenzji prowadzonej w modelu double-blind, w którym tożsamość autorów i recenzentów nie jest wzajemnie ujawniana, recenzent powinien poinformować redakcję, czy rozpoznał tożsamość autora lub autorów.

Szczegółowe informacje dotyczące formularza recenzji i sposobu jej przekazania określa właściwa redakcja lub jednostka wydająca.

7. Recenzja a decyzja o publikacji

Recenzja jest elementem procesu oceny manuskryptu. Ostateczna decyzja dotycząca publikacji należy do właściwego redaktora lub uprawnionego podmiotu wskazanego w zasadach danej publikacji.

Jeżeli otrzymana recenzja jest niewystarczająca, redakcja może zaprosić dodatkowych recenzentów lub poddać sprawę wewnętrznej dyskusji.

Ocena i decyzje powinny być bezstronne, niezależne i oparte na jakości przekazanego materiału.

8. Niezależność oceny w szczególnych przypadkach

Materiały autorstwa redaktorów, członków rady redakcyjnej lub innych osób związanych z publikacją powinny podlegać standardowej procedurze recenzowania prowadzonej przez osoby niepozostające w konflikcie interesów z autorami.

Autor pełniący funkcję redakcyjną nie powinien prowadzić procesu oceny własnej pracy. Proces ten i decyzja dotycząca publikacji powinny zostać powierzone innemu, niezależnemu redaktorowi.

Numery specjalne i suplementy podlegają standardowej procedurze recenzowania. Materiały uzupełniające mogą również zostać skierowane do recenzji, zależnie od ich charakteru.

9. Zgłaszanie podejrzeń nierzetelności

Recenzenci powinni informować redakcję o zauważonych nieprawidłowościach i podejrzeniach naruszenia zasad etyki publikacyjnej.

Zgłoszenia mogą dotyczyć między innymi plagiatu, fałszowania danych, manipulowania ilustracjami, tabelami lub cytowaniami, wykorzystania materiałów bez wymaganej zgody, niewłaściwego wykorzystania AI, problemów z autorstwem i wkładem, manipulowania recenzją lub zatajenia konfliktu interesów.

Zastrzeżenia można zgłaszać zarówno przed publikacją, jak i po jej ukazaniu się. Redakcja we współpracy z wydawcą podejmuje działania służące wyjaśnieniu sprawy, z uwzględnieniem właściwych wytycznych COPE.

10. Skargi dotyczące procesu wydawniczego

Recenzenci mogą zgłaszać skargi dotyczące decyzji redakcyjnych, opublikowanych materiałów, przebiegu recenzowania, opóźnień, zachowań nieetycznych oraz działań redakcji, rady redakcyjnej, wydawcy lub innych recenzentów.

Skargę należy skierować do właściwej redakcji, redaktora naczelnego, rady redakcyjnej lub jednostki wydającej, zgodnie z danymi kontaktowymi danej publikacji. Podmiot rozpatrujący sprawę sprawdza, czy zastosowano właściwe procedury, i przekazuje osobie składającej skargę pisemną informację o wyniku postępowania.

11. Szczegółowe zasady danej publikacji

Model recenzowania, liczba recenzentów, zakres materiałów kierowanych do recenzji zewnętrznej, formularze oraz sposób podejmowania decyzji są określane w zasadach właściwego czasopisma, serii lub jednostki wydającej.

Zasady te określają również, które rodzaje materiałów nie podlegają recenzji zewnętrznej. Recenzent powinien zapoznać się z procedurą właściwą dla otrzymanego materiału.

Jeżeli publikowana jest lista recenzentów czasopisma, nie ujawnia się na niej informacji pozwalających powiązać poszczególnych recenzentów z ocenianymi artykułami.

Kontakt

Pytania dotyczące konkretnego zaproszenia, manuskryptu, formularza recenzji lub przebiegu postępowania należy kierować do właściwej redakcji, redaktora naukowego lub jednostki wydającej.

Ogólne pytania dotyczące etyki publikacyjnej Uniwersytetu Warszawskiego można kierować do:

Research Services Office
E-mail: ja.lewczuk@uw.edu.pl