Acta Albaruthenica

On the problem of continuity of the Belarusian literary language: Latin graphic texts of the XVIII century

2020, Issue 20

Maryna Svistunova

0000-0001-8856-9530

Belarusian State University in Minsk, Department of Russian as a Foreign Language

DOI

10.32612/uw.18988091.2020.20.pp.239–253

Publishing model

open access

License type

CC BY-NC 4.0 Int.

Field

Dziedzina nauk humanistycznych

Discipline

językoznawstwo

Language of publication

Belarusian

Downloads

PDF 224 KB

Article

Number of views:16

Number of downloads:5

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

The article is devoted to the problem of continuity between the old Belarusian period and the period of the new Belarusian literary language, as well as to Latin graphic texts of the 18th century. The most widespread opinion about the existence of a break in the written tradition of the Belarusian literary language was not the only one before, but now it is being critically analyzed. The article considers the linkages between the continuity of the Belarusian literary language and the problem of its periodization, the concept of Belarusian language history and the history of Belarusian literature. An attempt has been made to refute the stereotypical opinion about the small number of texts of the 18th century Belarusian literature by addressing the little known and recently discovered Latin graphic texts. Conclusions have been made concerning the reasons and aims of using the Latin graphic system for writing in the Belarusian language in the 18th century. An opinion concerning such research directions of the Belarusian texts of that time as memoirs, confessional and official writings has been given as well.

Keywords:

Belarusian language,periodization,continuity,Latin alphabet,18th century

Bibliography

Aničenko Vladimir. 1978. Razvitie belorusskogo literaturnogo âzyka v XVIII v. “Voprosy âzykoznaniâ” № 4: 47–57. [Аниченко Владимир. 1978. Развитие белорусского литературного языка в XVIII в. “Вопросы языкознания” № 4: 47–57].

Barščèǔskì Lâvon, Ânuškevìč Âzèp. 2016. Dva novyâ tèksty belaruskaj lìtaratury ХІХ st.: Žanravaâ prynaležnascʹ, moǔnyâ asablìvascì, prablemy atrybucyì. “Acta Albaruthenica” 16: 311–322. [Баршчэўскі Лявон, Янушкевіч Язэп. 2016. Два новыя тэксты беларускай літаратуры ХІХ ст.: Жанравая прыналежнасць, моўныя асаблівасці, праблемы атрыбуцыі. “Acta Albaruthenica” 16: 311–322].

Brylʹ Anton Francı̀šak. 2020. Barunskìâ svâtočnyâ manalogì. Belaruskìâ veršy sârèdzìny ХVIII st. u bazylʹânskìm rukapìse. “Rodnae slova” № 3: 11–13. [Брыль Антон Францішак. 2020. Барунскія святочныя маналогі. Беларускія вершы сярэдзіны ХVIII ст. у базыльянскім рукапісе. “Роднае слова” № 3: 11–13].

Cìvanova Galìna. 2007. Prablema peraemnascì pamìž starym ì novym belaruskìm pìsʹmenstvam. U: Mova – Lìtaratura – Kulʹtura: Matèr. V mìžnar. navuk kanf. (da 80-goddzâ praf. L.M.Šakuna) (16–17.11.2006). Mìnsk: Prava ì èkanomìka [Ціванова Галіна. 2007. Праблема пераемнасці паміж старым і новым беларускім пісьменствам. У: Мова – Літаратура – Культура: Матэр. V міжнар. навук канф. (да 80-годдзя праф. Л.М. Шакуна) (16–17.11.2006). Мінск: Права і эканоміка].

Cìvanova Galìna. 2010. Vyrašènne A.Ì .Žuraǔskìm prablemy peraemnascì pamìž staroj ì novaj belaruskaj lìtaraturnaj movaj. U: Belaruskae slova: gìstoryâ ì sučasnascʹ: zb. artyk. pa matèr. navuk. čytannâǔ, prysv. pamâcì praf. A.Ì. Žuraǔskaga (Mìnsk, 27.10.2009). Mìnsk: Prava ì èkanomìka [Ціванова Галіна. 2010. Вырашэнне А.І. Жураўскім праблемы пераемнасці паміж старой і новай беларускай літаратурнай мовай. У: Беларускае слова: гісторыя і сучаснасць: зб. артык. па матэр. навук. чытанняў, прысв. памяці праф. А.І. Жураўскага (Мінск, 27.10.2009). Мінск: Права і эканоміка].

Florâ Boris. 1997. Vozniknovenie slavânskoj pisʹmennosti. V: Istoriâ literatur zapadnyh i ûžnyh slavân v treh tomah. Moskva: Indrik [Флоря Борис. 1997. Возникновение славянской письменности. В: История литератур западных и южных славян в трех томах. Москва: Индрик].

Gaponenka Ìryna. 2010. Pytannì moǔnaj peraemnascì ǔ pracah belaruskìh ìǔkraìnskìh lìngvìstaǔ. U: Belaruskae slova: gìstoryâ ì sučasnascʹ: zb. artyk. pa matèr. navuk. čytannâǔ, prysveč. pamâcì praf. A.Ì. Žuraǔskaga (Mìnsk, 27.10.2009). Mìnsk: Prava ì èkanomìka [Гапоненка Ірына. 2010. Пытанні моўнай пераемнасці ў працах беларускіх і ўкраінскіх лінгвістаў. У: Беларускае слова: гісторыя і сучаснасць: зб. артык. па матэр. навук. чытанняў, прысвеч. памяці праф. А.І. Жураўскага (Мінск, 27.10.2009). Мінск: Права і эканоміка].

Garanìn Sârgej. 2020. Žyrovìckìâ kazannì ǔ kantèksce rèlìgìjnaj kulʹtury staražytnaj Belarusì [Гаранін Сяргей. 2020. Жыровіцкія казанні ў кантэксце рэлігійнай культуры старажытнай Беларусі [online] https://www.youtube.com/watch?v=bg4WrekmWOg&list=PL57KirTlkkGUVSrOrsvxdm60EgCLnAApv&index=6&t=316s [доступ: 19.05.2020]].

Gardzeeǔ Ûry. 2003. Da moǔnaj prablematykì garadskìh knìg navačasnaj Goradnì. “Belaruskì gìstaryčny aglâd” t. 10, sš. 1–2: 121–142 [Гардзееў Юры. 2003. Да моўнай праблематыкі гарадскіх кніг навачаснай Горадні. “Беларускі гістарычны агляд” т. 10, сш. 1–2: 121–142].

Gardzeeǔ Ûry. 2007. Gìstoryâ belaruskaj movy ǔ 18 st. (krynìcaznaǔčy aspekt). U: Mova – Lìtaratura – Kulʹtura: Matèr. V mìžnar. navuk. kanf. (da 80-goddzâ praf. L.M. Šakuna) (Mìnsk, 16–17.11.2006). Mìnsk: Prava ì èkanomìka [Гардзееў Юры. 2007. Гісторыя беларускай мовы ў 18 ст. (крыніцазнаўчы аспект). У: Мова – Літаратура – Культура: Матэр. V міжнар. навук. канф. (да 80-годдзя праф. Л.М. Шакуна) (Мінск, 16–17.11.2006). Мінск: Права і эканоміка].

Getka Ioanna. 2018. Belorusskij âzyk XVIII v. – issledovatelʹskie postulaty. “Studia исследовательские постулаты Białorutenistyczne” 12: 177–190 [Гетка Иоанна. 2018. Белорусский язык ХVІІІ в. –. “Studia Białorutenistyczne” 12: 177–190].

Getka Joanna. 2017. U progu modernizacji. Ruskojęzyczne drukarstwo bazyliańskie XVIII wieku. Warszawa: Katedra Studiów Interkulturowych Europy Środkowo-Wschodniej.

Getka Joanna. 2018. Ruskojęzyczne wydania drukarni supraskiej o charakterze religijnym (XVIII wiek) – pominięty element w badaniach nad historią kultury białoruskiej. W: „Z Polskich Studiów Slawistycznych”, seria 13, t. 1: 45–54.

Gìstoryâ belaruskaj lìtaraturnaj movy u dvuh tamah. 1967. Sklad. A.Ì. Žuraǔskì, Ì.Ì. Kramko, A.K. Ûrèvìč, A.Ì. Ânovìč. Mìnsk: Navuka ì tèhnìka. [Гісторыя беларускай літаратурнай мовы ў двух тамах. 1967. Склад. А.І. Жураўскі, І.І. Крамко, А.К. Юрэвіч, А.І. Яновіч. Мінск: Навука і тэхніка].

Gìstoryâ belaruskaj lìtaratury XI–XIX stagoddzâǔ u dvuh tamah. 2006. Red. U. Marhelʹ, V. Čamârckì. Mìnsk: Belaruskaâ navuka [Гісторыя беларускай літаратуры ХІ–ХІХ стагоддзяў у двух тамах. 2007. Рэд. У. Мархель, В. Чамярцкі. Мінск: Беларуская навука].

Gordziejew Jerzy. 2004a. Materiały źródłowe do dziejów Wielkiego Księstwa Litewskiego. Cz. 2. Z zagadnień skarbowości w dobie Stanisławowskiej. “Rocznik Biblioteki Naukowej PAU i PAN w Krakowie”, rok XLIX: 127–166.

Gordziejew Jerzy. 2004b. Uwagi o białorusko-polskich kontaktach językowych w miastach Wielkiego Księstwa Litewskiego. “Studia Slavica Hung.” t. 49, nr. 3–4: 281–294.

Haǔstovìč Marylâ. 2018. Seńko Nálewáyko pouczyćiełowi sáskiemu pouczenie o hreczyśie...: Starabelaruskaâ mova ǔ ezuìckaj satyry XVII st. “Acta Albaruthenica” 18: 271–279 [Хаўстовіч Марыля. 2018. Seńko Nálewáyko pouczyćiełowi sáskiemu pouczenie o hreczyśie...: Старабеларуская мова ў езуіцкай сатыры XVII ст. “Acta Albaruthenica” 18: 271–279].

Haǔstovìč Mìkola. 2016. Nevâdomy verš Âna Čačota? “Acta Albaruthenica” 16: 335–338 [Хаўстовіч Мікола. 2016. Невядомы верш Яна Чачота? “Acta Albaruthenica” 16: 335–338].

Kankardans belaruskaj movy XIX stagoddzâ. 2015. Aǔtar-sklad. N.M. Sânkevìč [Èlektronny rèsurs]. Mìnsk: Belaruskaâ navuka [Канкарданс беларускай мовы XIX стагоддзя. 2015. Aўтар-склад. Н.М. Сянкевіч [Электронны рэсурс]. Мінск: Беларуская навука].

Kuleš Ganna. 2019. Dyskusìjnyâ prablemy peryâdyzacyì gìstoryì belaruskaj lìtaraturnaj movy. “Rodnae slova” № 8: 26–29 [Кулеш Ганна. 2019. Дыскусійныя праблемы перыядызацыі гісторыі беларускай літаратурнай мовы. “Роднае слова” № 8: 26–29].

Lìckevìč Aleg. 2009. Starabelaruskìâ gramaty XV st. z Archiwum Głównego Akt Dawnych u Varšave. U: “Zdabytkì: dakumentalʹnyâ pomnı̀kı̀ na Belarusı̀” vyp. 11: 6–41 [Ліцкевіч Алег. 2009. Старабеларускія граматы XV ст. з Archiwum Głównego Akt Dawnych у Варшаве. У: “Здабыткі: дакументальныя помнікі на Беларусі” вып. 11: 6–41].

Lìsejčykaǔ Dzânìs. 2016. “Poneże Swiaty Sobor Zamoyski krypko poweliwait…”: sfalʹsìfìkavanaâ vìzìta carkvy ǔ v. Dzmìtravìčy Aršanskaga paveta Vâlìkaga Knâstva Lìtoǔskaga 1621 g. “Arhìvaryus” vyp. 14: 158–174 [Лісейчыкаў Дзяніс. 2016. “Poneże Swiaty Sobor Zamoyski krypko poweliwait…”: сфальсіфікаваная візіта царквы ў в. Дзмітравічы Аршанскага павета Вялікага Княства Літоўскага 1621 г. “Архіварыус” вып. 14: 158–174].

Martysûk Vâčaslaǔ. 2016a. Dzve veršavanyâ satyry z ХІІІ st. “Acta Albaruthenica” 16: 307–309 [Мартысюк Вячаслаў. 2016a. Дзве вершаваныя сатыры з ХІІІ ст. “Acta Albaruthenica” 16: 307–309].

Martysûk Vâčaslaǔ. 2016b. Nedrukavany belaruskì vìnšavalʹny verš z peršaj palovy XIX stagoddzâ ǔ zborah Âna Čačota. “Acta Albaruthenica” 16: 331–334 [Мартысюк Вячаслаў. 2016b. Недрукаваны беларускі віншавальны верш з першай паловы ХІХ стагоддзя ў зборах Яна Чачота. “Acta Albaruthenica” 16: 331–334].

Opisanie rukopisnogo otdeleniâ Vilenskoj publičnoj biblioteki. 1906. Vyp. 5, č. 2: 105–106 [Описание рукописного отделения Виленской публичной библиотеки. 1906. Вып. 5, ч. 2: 105–106].

Rukapìsy tataraǔ Belarusì kanca XVII – pačatku XX st. z dzâržaǔnyh knìgazboraǔ kraìny: katalog. 2011. Sklad. M. U. Tarèlka, A. Ì. Cìtavec. Mìnsk: Belaruskaâ navuka [Рукапісы татараў Беларусі канца XVII – пачатку XX ст. з дзяржаўных кнігазбораў краіны: каталог. 2011. Склад. М. У. Тарэлка, А. І. Цітавец. Мінск: Беларуская навука].

Rukapìsy tataraǔ Belarusì XVIII – pačatku XXI stagoddzâ z dzâržaǔnyh ì gramadskìh knìgazboraǔ kraìny: katalog. 2015. Sklad. M.U.Tarèlka. Mìnsk: Belaruskaâ navuka [Рукапісы татараў Беларусі XVIII – пачатку XXI стагоддзя з дзяржаўных і грамадскіх кнігазбораў краіны: каталог. 2015. Склад. М.У.Тарэлка. Мінск: Беларуская навука].

Šakun Leǔ. 1984. Gìstoryâ belaruskaj lìtaraturnaj movy. Vyd-ne 2-e, peraprac. Mìnsk: Unìversìtèckae [Шакун Леў. 1984. Гісторыя беларускай літаратурнай мовы. Выд-не 2-е, перапрац. Мінск: Універсітэцкае].

Slavânamoǔnaâ paèzìâ Vâlìkaga Knâstva Lìtoǔskaga XVI–XVIII stst. 2011. Uklad. pradm. ì kament. A.U. Brazgunova. Mìnsk: Belaruskaâ navuka [Славянамоўная паэзія Вялікага Княства Літоўскага XVI–XVIII стст. 2011. Уклад. прадм. і камент. А.У. Бразгунова. Мінск: Беларуская навука].

Suša Alesʹ. 2009. Lës kulʹturnaj spadčyny grèka-katalìckaj carkvy ǔ Belarusì: novyâ znahodkì ǔ lʹvoǔskìh zborah. U: “Zdabytkì: dakumentalʹnyâ pomnı̀kı̀ na Belarusı̀” vyp. 11: 88–130 [Суша Алесь. 2009. Лёс культурнай спадчыны грэка-каталіцкай царквы ў Беларусі: новыя знаходкі ў львоўскіх зборах. У: “Здабыткі: дакументальныя помнікі на Беларусі” вып. 11: 88–130].

Tivanova Galina. 1989. Osobennosti âzyka belorusskoj pisʹmennosti XVIII veka: avtoref. dis. kand. filol. nauk. Minsk [Тиванова Галина. 1989. Особенности языка белорусской письменности XVIII века: автореф. дис. канд. филол. наук. Минск].

Trafìmčyk Anatolʹ. 2016. “Pesnâ belaruskìh žaǔneraǔ 1794 goda” âk ìndykatar zaradžènnâ madèrnaj belaruskascì: да 270-годдзя Тадэвуша Касцюшкі. “Роднае слова” № 2: 73–77 [Трафімчык Анатоль. 2016. “Песня беларускіх жаўнераў 1794 года” як індыкатар зараджэння мадэрнай беларускасці: да 270-годдзя Тадэвуша Касцюшкі. “Роднае слова” № 2: 73–77].

Žuraǔlëva Ganna. 2018. Užyvanne lacinskaga alfavitu ǔ sučasnaj belaruskaj move. “Acta Albaruthenica” 18: 254–259 [Жураўлёва Ганна. 2018. Ужыванне лацiнскага алфавiту ў сучаснай беларускай мове. “Acta Albaruthenica” 18: 254–259].

Žuraǔskì Arkadzʹ, Kramko I¯van. 1973. Haraktar znešnìh uzaemaadnosìn belaruskaj lìtaraturnaj movy z ìnšymì slavânskìmì movamì ǔ pačatkovy peryâd âe farmìravannâ. Mìnsk: Navuka ì tèhnìka [Жураўскі Аркадзь, Крамко Іван. 1973. Характар знешніх узаемаадносін беларускай літаратурнай мовы з іншымі славянскімі мовамі ў пачатковы перыяд яе фарміравання. Мінск: Навука і тэхніка].

Similar publications