Original research article
Acta Albaruthenica

Беларускі тэатр у міжваеннай Латвіі

2023, 23

Jerzy Grzybowski

0000-0002-7359-487X

Uniwersytet Warszawski, Wydział Lingwistyki Stosowanej, Katedra Studiów Interkulturowych Europy Środkowo- Wschodniej

DOI

10.31338/2720-698Xaa.23.1

Publication date

16.02.2024

Submission date

14.06.2023

Acceptance date

15.07.2023

Publishing model

open access

License type

CC BY-NC-ND 3.0 PL

Field

Humanities

Discipline

literary studies, linguistics

Language of publication

Belarusian

Downloads

PDF 332 KB

Article

Number of views:211

Number of downloads:92

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

Міжваенная Латвія з’яўлялася месцам кампактнага пражывання беларускага насельніцтва па-за межамі Беларусі. Большасць латышскіх беларусаў была аўтахтонным насельніцтвам Латгаліі. Да 1934 г. беларуская меншасць карысталася культурнай аўтаноміяй, дзякуючы чаму ў краіне дзейнічалі беларускія грамадска-палітычныя і культурна-асветніцкія арганізацыі. Адной з праяў беларускай нацыянальнай актыўнасці была тэатральная дзейнасць. Беларускія дзеячы разглядалі тэатр як сродак пашырэння беларускай культуры і беларускай нацыянальнай свядомасці. Ядро артыстаў складалі настаўнікі і вучні беларускіх школ. На сцэнах граліся п’есы айчынных класікаў, радзей замежных (у тым ліку латышскіх). У першыя гады незалежнасці тэатральнай дзейнасцю займаліся ў асноўным культурна-асветныя арганізацыі. Апрача таго, самадзейныя тэатральныя гурткі былі створаны ў сярэдніх школах у Дзвінску і Люцыне. Важнай падзеяй у развіцці мясцовага беларускага тэатра стала стварэнне ў 1927 г. Беларускага тэатральнага таварыства ў Латвіі, якое мела два аддзелы – у Рызе і Дзвінску. Нягледзячы на недахоп прафесіяналаў і досведу, беларускія спектаклі карысталіся значнай цікавасцю з боку гледачоў.

Keywords:

Латвія,міжваенны час,беларуская меншасць,культура,тэатр

Bibliography

Arxivy Belaruskaj Narodnaj Rèspubliki. 1998. T. 1. Kn. 2. Ukl.: S. Šupa. Vil′nja – Nju Ërk – Mensk – Praha [Архівы Беларускай Н ароднай Рэспублікі. 1998. Т. 1. Кн. 2. Укл.: С. Шупа. Вільня – Ню Ёрк – Менск – Прага].

Belaruski dzjaržaŭny arxiŭ-muzej litaratury i mastactva (BDAMLiM), f. 3, vop. 1, spr. 48 [Беларускі дзяржаўны архіў-музей літаратуры і мастацтва (БДАМЛіМ), ф. 3, воп. 1, спр. 48].

Belaruski tèatr u Latvii. 1930. “Šljax Praŭdy” 24 X: 3 [Беларускі тэатр у Латвіі. 1930. “Шлях Праўды” 24 Х: 3].

Jēkabsons Ēriks. 2001. Belorusy v Latvии v 1918–1940 hodax (47–71). U: Belaruskaja dyjaspara jak pasjarèdnica dyjalohu cyvilizacyj. Matèryjaly III Mižnarodnaha kanhrèsa belarusistaŭ. Mensk [Екабсонс Эрикc. 2001. Белорусы в Латвии в 1918–1940 годах (47–71). У: Беларуская дыяспара як пасярэднiца дыялогу цывiлiзацый. Матэрыялы III Мiжнароднага кангрэса беларусістаў. Менск].

Kastusënak. 1928. Belaruski Narodny Tèatr u Ryze. “Belaruskaja Škola ŭ Latvii” Nr 8 (1): 120 [Кастусёнак. 1928. Беларускі Народны Тэатр у Рызе. “Беларуская Школа ў Латвіі” № 8 (1): 120].

Kunicka Kristine. 2022. A Pole Who Contributed to Belarusian Education and Cultural Life in Latvia: The Peculiar Case of Konstanty Aleksandrowicz (377–386). In: In the shadow of others. Belarusian-Latvian Relations from the Past to Nowadays eds. M. Jankowiak, K. Kascian, Praha.

Latvijas Valsts vēstures arhīvs (LVVA), 1747 f., 1 ap., 18 l., 9 lp.

LVVA, 1747 f., 1 ap., 19 l.

LVVA, 1747 f., 1 ap., 20 l.

LVVA, 1747 f., 1 ap., 21 l.

LVVA, 1747 f., 1 ap., 22 l.

LVVA, 1747 f., 1 ap., 25 l.

LVVA, 1747 f., 1 ap., 26 l.

LVVA, 1747 f., 1 ap., 27 l.

LVVA, 1747 f., 1 ap., 28 l.

LVVA, 1747 f., 1 ap., 30 l.

LVVA, 1826 f., 1 ap., 1004 l.

LVVA, 2125 f., 5 ap., 11 l.

LVVA, 2125 f., 5 ap., 24 l.

LVVA, 2125 f., 5 ap., 4 l.

LVVA, 2924 f., ap. 1, 3 l.

LVVA, 3235 f., 5 ap., 1617 l.

LVVA, 3235 f., 5 ap., 1619 l.

LVVA, 3235 f., 5 ap., 255 l.

LVVA, f. 2125, 5 ap., 38 l.

Nacyjanal′ny arxiŭ Rèspubliki Belarus′ (NARB), f. 458, vop. 1, spr. 134 [Нацыянальны архіў Рэспублікі Беларусь (НАРБ), ф. 458, воп. 1, спр. 134].

Naš tèatr. 1931. “Dumka Belarusa” № 2: 4 [Наш тэатр. 1931. “Думка Беларуса” № 2: 4].

Panizn′k Sjarhej. 2003. Kryvickija runy: Belaruskija pis′menniki Latvii. Vyp. I. Minsk [Панізьнік Сяргей. 2003. Крывіцкія руны: Беларускія пісьменнікі Латвіі. Вып. І. Мінск].

Z žyc′cja Dzv′nskaha Addzelu Belaruskaha Tèatru ŭ Latvii. 1930. “Naša Dolja” № 3: 4 [З жыцьця Дзьвінскага Аддзелу Беларускага Тэатру ў Латвіі. 1930. “Наша Доля” № 3: 4].

Saxaraŭ Sjarhej. 1927. Histaryčny narys pjacihodz′dzja Dz′vinskaj Dzjaržaŭnaj Belaruskaj Himnazii za 1922–1927 h.h. Dz′vinsk [Сахараў Сяргей. 1927. Гістарычны нарыс пяцігодзьдзя Дзьвінскай Дзяржаўнай Беларускай Гімназіі за 1922–1927 г.г. Дзьвінск].

Tèatral. 1932. Da pjacihodz′dzja T-va Belaruskaha Tèatru ŭ Latvii. „Belaruskaja Škola ŭ Latvii” № 1 (11): 158 [Тэатрал. 1932. Да пяцігодзьдзя Т-ва Беларускага Тэатру ў Латвіі. „Беларуская Школа ў Латвіі” № 1(11): 158].

https://doi.org/10.1007/BF01758414

Tèatral. 1933. Ryskamu Belarusk. Narodn. tèatru trèba padcjahnucca. "Belaruskaja Škola ŭ Latvii" № 1 (18): 266 [Тэатрал. 1933. Рыскаму Беларуск. Народн. тэатру трэба падцягнуцца. "Беларуская Школа ў Латвіі" № 1 (18): 266].

https://doi.org/10.1093/oxfordjournals.aje.a117952

U Latvii. 1933. „Rodny Kraj” № 1: 7 [У Латвіі. 1933. „Родны Край” № 1: 7]. Ezavitaŭ Kastus′. 1926. Ab belaruskim nacyjanal′nym tèatru u Latvii. “Holas Belarusa” № 24: 1 [Езавітаў Кастусь. 1926. Аб беларускім нацыянальным тэатру ў Латвіі. “Голас Беларуса” № 24: 1].

Ezavitaŭ Kastus′. 1925. Sproby belaruskaha nacyjanal′naha tèatru u Latvii. „Holas Belarusa” № 2: 2 [Езавітаў Кастусь. 1925. Спробы беларускага нацыянальнага тэатру ў Латвіі. „Голас Беларуса” № 2: 2].