Original research article
Acta Albaruthenica

Лёс беларускай літаратурнай мовы на працягу паўстагоддзя

2023, 23

Arnold McMillin

0000-0002-6883-9852

University College London

DOI

10.31338/2720-698Xaa.23.3

Publication date

16.02.2024

Submission date

15.06.2023

Acceptance date

26.09.2023

Publishing model

open access

License type

CC BY-NC-ND 3.0 PL

Field

Humanities

Discipline

literary studies, linguistics

Language of publication

Belarusian

Downloads

PDF 232 KB

Article

Number of views:225

Number of downloads:85

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

Мэта гэтага артыкула – акрэсліць шляхі развіцця беларускай літаратурнай мовы ад яе пачаткаў да перыяду Вялікага Княства Літоўскага, у эпоху адраджэння ў ХІХ ст., падчас яе росквіту ў перыяд з 1905 па 1916 г. і ў 1920-я гг., а таксама адразу пасля распаду СССР. Большая частка гэтай працы прысвячаецца розным спробам расейскіх лідараў (а таксама і А. Лукашэнкі) прынізіць і асіміляваць мову, а таксама працы паэтаў, якія рашуча супраціўляюцца гэтаму працэсу. У артыкуле сцвярджаецца, што праз выкарыстанне мовы ўсе яны дапамагаюць падтрымліваць гэты элемент нацыянальнай свядомасці, у тым ліку і тыя, хто словатворчасцю і эксперыментамі імкнецца паспрыяць далейшаму развіццю мовы.

Keywords:

беларуская літаратурная мова,вытокі,рэпрэсіі,асіміляцыя,пратэсты,словатворчасць,эксперыменты

Bibliography

Anon. 1979. Letter to a Russian Friend: A ‘samizdat’ publication from Soviet Byelorussia. London.

Anon. 1988. Nacyjanal′naja mova ŭ sacyjalistyčnaj dzjaržave: Dakument ab stane belaruskaj movy ŭ Saveckaj Belarusi. London [Нацыянальная мова ў сацыялістычнай дзяржаве: Дакумeнт аб стане беларускай мовы ў Сацыялістычнай Беларусі. Лёндан].

Anon. 2023. “Reformation”. n. p.

Baradulin Ryhor. 1984. Vybranyja tvory ŭ dvux tamax. Minsk [Барадулін Рыгор. 1984. Выбраныя творы ў двух тамах. Мінск].

Baradulin Ryhor. 2002. Zbor tvoraŭ u pjaci tamax. Minsk [Барадулін Рыгор. 2002. Збор твораў у пяці тамах. Мінск].

Baranoŭski Ales′. 2013. Dyjamentavy nimb dlja anëla. Minsk [Бараноўскі Алесь. 2013. Дыяментавы німб для анёла. Мінск].

Emjaljanaŭ-Šylovič Ales’. 2013. Parasonečnasc′. Minsk [Емельянаў-Шыловіч Алесь. 2013. Парасонечнасць. Мінск].

Ivaščanka Anatol′. 2006. Veršnik. Mensk [Івашчанка Анатоль. 2006. Вершнік. Мінск].

Janiščyc Jaŭhenija. 2000. Vybranae. Minsk [Янішчыц Яўгенія. 2000. Выбранае. Мінск].

Komar Hanna. 2016. Strax vyšyni. Minsk [Комар Ганна. 2016. Страх вышыні. Мінск].

Kulikoŭ Ihar. 2011. Pavarot na mora. Mensk [Кулікоў Ігар. 2011. Паварот на мора. Менск].

Kulikoŭ Ihar. 2013. Svamova. Minsk [Кулікоў Ігар. 2013. Свамова. Мінск].

Kuz′menka Zmitrok. 2012. Pakul′ žyvu, spadzjavajusja… Minsk [Кузьменка Змітрок. 2012. Пакуль жыву, спадзяваюся… Мінск].

McMillin Arnold B. 1973. The Vocabulary of the Byelorussian Literary Language in the Nineteenth Century. London.

McMillin Arnold. 2016. Macaronic Writing by Young Belarusian Poets: The Attraction of English “Barbarisms”. “Przegląd Wschodnioeuropejski” VII, 2: 197–207.

Mečkovskaâ Nina. 1998. Začem odnomu narodu dve azbuki? (Kirillica i latinka v kolliziâh belorusskogo vozroždeniâ. “Slavia orientalis”. No. 2: 337–342 [Мечковская Нина. 1998. Зачем одному народу две азбуки? (Кириллица и латинка в коллизиях белорусского возрождения. “Slavia orientalis” No. 2: 337–342].

Mickievič Adam. 1955. Vybranyja tvory. Minsk [Міцкевіч Адам. 1955. Выбраныя творы. Мінск].

Mort Valzhyna. 2008. Factory of Tears. Port Townsend. Washington.

Nosovič Ivan. 1870. Slovarʹ belorusskago narečiâ. St-Petersburg [Носовичъ Иванъ. Словарь бѣлорусскаго нарѣчія. С.-Петербургъ].

Novik Hanna. 2010. Sumioty ahniu. Minsk [Новік Ганна. 2010. Сумёты агню. Мінск].

Prylucki Siarhiej. 2008. Dzievianostyja forever. Minsk [Прылуцкі Сяргей. 2008. Дзевяностыя forever. Мінск].

Pščaničny Jaryla. 2011. Piščavyja liški. Minsk [Пшанічны Ярыла. 2011. Пішчавыя лішкі. Мінск].

Siamaška Viktar. 2013. Habitacyja. Minsk [Сямашка Віктар. 2013. Габітацыя. Мінск].

Siamaška Viktar. 2022. Aŭtar maje racyju zaŭždy. Białystok [Сямашка Віктар. 2022. Аўтар мае рацыю заўжды. Białystok].

Stang Christian S. 1935. Die westrussiche Kanzleisprache des Grossfürstentums Litauen. Oslo.

Scieburaka Usievalad. 2013. Bieh pa samaadčuvanni. Minsk [Сцебурака Усевалад. 2013. Бег па самаадчуванні. Мінск].

Škliarava Nina. 1971. Maja vioska. Minsk [Шклярава Ніна. 1971. Мая вёска. Мінск].

Upala Anka. 2012. Dreva Entalipt. Minsk [Упала Анка. 2012. Дрэва Энталіпт. Мінск].

Xadanovič Andrèj. 2003. Staryja veršy. Mensk [Хадановіч Андрэй. 2003. Старыя вершы. Менск].

Xadanovič Andrèj. 2004. Listy z-pad koŭdry. Mensk [Хадановіч Андрэй. 2004. Лісты з-пад коўдры. Менск].