Oryginalny artykuł naukowy
Acta Albaruthenica

Świat ptaków w poezji Ryhora Baradulina na podstawie wybranych przykładów z tomu poezji KSTY

2024, Tom 24

Mariusz Kaliciński

0000-0001-6417-2424

Uniwersytet Warszawski, Katedra Białorutenistyki

DOI

10.31338/2720-698Xaa.24.9

Data publikacji

13.02.2025

Data otrzymania

10.05.2024

Data akceptacji

20.08.2024

Model publikowania

otwarty dostęp

Rodzaj licencji

CC BY-NC-ND 3.0 PL

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

literaturoznawstwo, językoznawstwo

Język publikacji

białoruski

Pliki do pobrania

PDF 326 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:136

Liczba pobrań:76

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

Artykuł zawiera bliższy ogląd motywu ptaków w twórczości Ryhora Baradulina na podstawie wybranych przykładów z tomu poezji KSTY. Analizie zostały poddane utwory o tematyce duchowej (Biblia, religia), patriotycznej (Białoruś) oraz rodzinnej (motyw matki), w które zostały wplecione ptasie motywy. Praktycznie wszystkie gatunki ptaków spotykane w tomie występują na Białorusi. Wykazano, że recepcja ornitonimów w twórczości poety obejmuje bardzo zróżnicowane konteksty – od naturalistycznych, po religijne i ludowe, aż po zupełnie autorskie interpretacje. Ustalono również, eż oprócz funkcji artystycznej awifauna w twórczości R. Baradulina pełni funkcję patriotyczną, na co wskazuje jego własne rozumienie pojęcia ojczyzny, zgodnie z którym świat przyrody jest jej integralnym czynnikiem, mającym swój udział w formowaniu tożsamości narodowej i kultury.

Słowa kluczowe:

Ryhor Baradulin,ptaki,duchowość,Bóg,Białoruś,matka,symbol,metafora

Bibliografia

Baradulin Ryhor. 2005. Ksty. Minsk: Rymska-katalickaja parafija Svjatoha Symona i Svja-toj Aleny [Барадулін Рыгор. 2005. Ксты. Мінск: Рымска-каталіцкая парафія Святога Сымона і Святой Алены].

Baradulin Ryhor. 2008. Vybranyja tvory. Minsk: Belaruski Knihazbor [Барадулін Рыгор. 2008. Выбраныя творы. Мінск: Беларускі Кнігазбор].

Baradulin Ryhor. 2013. Ksty. Vydanne čacvërtae, dapoŭnenane. Minsk: Rymska-katalickaja parafija Svjatoha Symona i Svjatoj Aleny [Барадулін Рыгор. 2013. Ксты. Выданне чацвёртае, дапоўненане. Мінск: Рымска-каталіцкая парафія Святога Сымона і Святой Алены].

Biblia Jerozolimska. Wydanie pierwsze. 2006. Poznań: Pallottinum.

Borowski Oded. 1991. Agriculture (95–98). W: The Anchor Bible Dictionary. Volume 1 A–C. Red. D. N. Freedman [i in.]. New York: Doubleday.

Bosak C. Pius. 2018. Leksykon wszystkich zwierząt biblijnych. Kraków: Wydawnictwo Petrus.

Dučyc Ljudmila. 2004. Dzjady. U: Belaruskaja mifalohija. Èncyklapedyčny sloŭnik. Rèd. S. San′ko, T. Valodzina, U. Vasilevič [i inš.]. Minsk: Belarus′. [Дучыц Людміла. 2004. Дзяды. У: Беларуская міфалогія. Энцыклапедычны слоўнік. Рэд. С. Санько,Т. Валодзіна, У. Васілевіч [і інш.]. Мінск: Беларусь].

ÈSBM (Ètymalahičny sloŭnik belaruskaj movy). 1989. Tom 5. K–L. Uklad. V. U. Martynaŭ, II. Lučyc′-Fedarèc. Rèd. V.U. Martynaŭ. Minsk: Belaruskaja navuka [ЭСБМ (Этымалагічны слоўнік беларускай мовы). 1989. Том 5. К–Л. Уклад. В.У. Мартынаў, І.І. Лучыць-Федарэц. Рэд. В.У. Мартынаў. Мінск: Беларуская навука].

ÈSBM (Ètymalahičny sloŭnik belaruskaj movy). 2006. Tom 11. R–S. Rèd. H.A. Cyxun. Minsk: Belaruskaja navuka [ЭСБМ (Этымалагічны слоўнік беларускай мовы). 2006. Том 11. Р–С. Рэд. Г.А. Цыхун. Мінск: Беларуская навука].

Forstner Dorothea OSB. 2001. Świat symboliki chrześcijańskiej. Leksykon. Przeł. W. Zak-rzewska, P. Pachciarek, R. Turzyński. Warszawa: Instytut Wydawniczy PAX.

Franciszek. 2015. Encyklika Laudato si. Watykan: Libreria Editrice Vaticana.

Ganowicz-Bączyk Anita. 2015. Narodziny i rozwój etyki środowiskowej. „Studia Ecologiae et Bioethicae” T. 13. Nr 4: 39–63.

Guardini Romano. 1969. Upadek czasów nowożytnych [tyt. org. Das Ende der Neuzeit]. Tłum. Z. Włodek. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Gura Aleksandr. 2002. Lastočka. V: Slavânskaâ mifologiâ. Ènciklopedičeskij slovarʹ. Red. S.M. Tolstaâ [i dr.]. Moskva: Meždunarodnye otnošeniâ [Гура Александр. 2002. Ласточка. В: Славянская мифология. Энциклопедический словарь. Ред. С.М. Толстая [и др.]. Москва: Международные отношения].

Klimčuk Fëdar, Jaškin Ivan [rèd.]. 1995. Leksičnyja landšafty Belarusi: Žyvël′ny svet. Minsk: Navuka i tèxnika [Клімчук Фёдар, Яшкін Іван [рэд.]. 1995. Лексічныя ландшафты Беларусі: Жывёльны свет. Мінск: Навука і тэхніка].

Kopaliński Władysław. 2006. Słownik symboli. Warszawa: Oficyna Wydawnicza RYTM.

Kornhauser Jakub, Polak Marcin, Tryjanowski Piotr, Wójtowicz Aleksander. 2022. „Który tak śpiewa?”. Uwagi wstępne (7–20). W: „Który tak śpiewa?”. Ptaki w kulturze. Red. J. Kornhauser, M. Polak, P. Tryjanowski, A. Wójtowicz. Kraków: Wydawnictwo Universitas.

Kulczycka Dorota. 2004. O symbolice ptaków w twórczości Juliusza Słowackiego. Zielona Góra: Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego.

Malaš Leanila. 1989. Pasah. U: Ètnahrafija Belarusi: èncyklapedyja. Hal. rèd. Ivan Šamjakin. Minsk: Belaruskaja saveckaja èncyklapedyja [Малаш Леаніла. 1989. Пасаг. У: Этнаграфія Беларусі: энцыклапедыя. Гал. рэд. І. Шамякін. Мінск: Беларуская савецкая энцыклапедыя].

Maloxa Miraslava. 2004. Jablynja. U: Belaruskaja mifalohija. Èncyklapedyčny sloŭnik. Rèd. S. San′ko, T. Valodzina, U. Vasilevič [i inš.]. Minsk: Belarus′ [Малоха Міраслава. 2004. Яблыня. У: Беларуская міфалогія. Энцыклапедычны слоўнік. Рэд. С. Сань¬ко, Т. Валодзіна, У. Васілевіч [і інш.]. Мінск: Беларусь].

Marczewski Anotni. 2017. Interpretacje motywu kruka z opowiadania o Potopie. „Verbum Vitae”. T. 32: 55–70.

McMillin W. Arnold. 2009. Ryhor Baradulin – a poet for all seasons. „Annus Alba-ruthenicus”. T. 10: 121–169.

Miłosz Czesław. 1981. Dolina Issy. Kraków: Wydawnictwo Literackie.

Miłosz Czesław. 2015. Wiersze wszystkie. Kraków: Wydawnictwo Znak.

Mrozek Andrzej, Szczepanowicz Barbara. 2007. Atlas zwierząt biblijnych. Miejsce w Biblii i symbolika. Kraków: Wydawnictwo WAM.

Poller Tomasz. 2004. Przyroda, cywilizacja, kultura w refleksji Adama Mickiewicza. „Pań-stwo i społeczeństwo IV”. Nr 2: 221–230.

Salavej Lija. 2004a. Zjazjulja. U: Belaruskaja mifalohija. Èncyklapedyčny sloŭnik. Rèd. S. San′ko, T. Valodzina, U. Vasilevič [i inš.]. Minsk: Belarus′ [Салавей Лія. 2004. Зязюля. У: Беларуская міфалогія. Энцыклапедычны слоўнік. Рэд. С. Санько, Т. Валодзіна, У. Васілевіч [і інш.]. Мінск: Беларусь].

Salavej Lija. 2004b. Knihaŭka. U: Belaruskaja mifalohija. Èncyklapedyčny sloŭnik. Rèd. S. San′ko, T. Valodzina, U. Vasilevič [i inš.]. Minsk: Belarus′ [Салавей Лія. 2004. Кнігаўка. У: Беларуская міфалогія. Энцыклапедычны слоўнік. Рэд. С. Санько, Т. Валодзіна, У. Васілевіч [і інш.]. Мінск: Беларусь].

Siedlecki Michał. 2017. Litewskie konteksty Czesława Miłosza Viktoriji Daujotytė i Mindaugasa Kvietkauskasa. Wokół rozważań o duchowej ojczyźnie poety (533–563). W: Zagadnienia bilingwizmu. Seria I: Dwujęzyczni pisarze litewscy i polscy. Red. A. Baranow, J. Ławski. Vilnius–Białystok: Uniwersytet w Białymstoku, Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego, Wydawnictwo Prymat.

Sommer Piotr. 2022. Lata praktyki. Poznań: Wojewódzka Biblioteka Publiczna i Centrum Animacji Kultury w Poznaniu.

Svensson Lars [tekst i mapy], Killian Mullarney, Dan Zetterström. 2012. Przewodnik Collinsa. Ptaki Europy i obszaru śródziemnomorskiego. Warszawa: MULTICO Oficyna Wydawnicza.

Šybeka Zaxar. 2003. Narys historyi Belarusi. Minsk: Èncyklapedyks [Шыбека Захар. 2003. Нарыс гісторыі Беларусі. Мінск: Энцыклапедыкс].

TSBM (Tlumačal′ny sloŭnik belaruskaj movy). 1984. Tom 5. Kniha 2. U–JA. Rèd. K.K. Atraxovič. Minsk: Belaruskaja saveckaja èncyklapedyja imja Petrusja Broŭki [ТСБМ (Тлумачальны слоўнік беларускай мовы). 1984. Том 5. Кніга 2. У–Я. Рэд. К. К. Атраховіч. Мінск: Беларуская савецкая энцыклапедыя імя Петруся Броўкі].

Valodzina Taccjana, Saxuta Jaŭhen. 2004. Ptuški. U: Belaruskaja mifalohija. Èncykla-pedyčny sloŭnik. Rèd. S. San′ko, T. Valodzina, U. Vasilevič [i inš.]. Minsk: Belarus′ [Валодзіна Таццяна, Сахута Яўген. 2004. Птушкі. У: Беларуская міфалогія. Энцыклапедычны слоўнік. Рэд. С. Санько, Т. Валодзіна, У. Васілевіч [і інш.]. Мінск: Беларусь].

Vjačorka Vincuk. 2022. Lës belaruskaha slova. Kníhaŭka: nazva ptuški i symbal′ njazlomnas′ci [online] https://www.svaboda.org/a/knihauka/31887307.html [доступ: 04.05.2024]. [Вячорка Вінцук. 2022. Лёс беларускага слова. Кнíгаўка: назва птушкі і сымбаль нязломнасьці].

Wójtowicz Aleksander. 2022. Gawron, czyli nowoczesność. Wokół Gniazda Białozora Marii Rodziewiczówny (105–118). W: „Który tak śpiewa?”. Ptaki w kulturze. Red. J. Kornhauser, M. Polak, P. Tryjanowski, A. Wójtowicz. Kraków: Wydawnictwo Universitas.

Zuënak Vasil′. 2010. Vybranyja tvory. Minsk: Belaruski Knihazbor [Зуёнак Васіль. 2010. Выбраныя творы. Мінск: Беларускі Кнігазбор].

Podobne publikacje