Original research article
Acta Albaruthenica

Яшчэ раз пра Лабірынты Власта як гістарычны прэцэдэнт у станаўленні нацыянальнай мастацкай прозы

2023, 23

Nadzeya Chukichova

0000-0002-4763-5236

Yanka Kupala State University of Grodno, Faculty of Philology, Department of Belarusian Philology

DOI

10.31338/2720-698Xaa.23.6

Publication date

16.02.2024

Submission date

14.09.2023

Acceptance date

01.10.2023

Publishing model

open access

License type

CC BY-NC-ND 3.0 PL

Field

Humanities

Discipline

literary studies, linguistics

Language of publication

Belarusian

Downloads

PDF 277 KB

Article

Number of views:136

Number of downloads:86

Crossref citations:0

Altmetric score:0

Abstract

У артыкуле даследуецца спецыфіка апавядальных рашэнняў у Лабірынтах – самай нечаканай аповесці ў творчасці Вацлава Ластоўскага, якая не мае аналагаў у беларускай літаратуры свайго часу. Аналізуецца шэраг паказальных прыкладаў (падзея першай сустрэчы з персанажам, існаванне нябачнага “выдаўца”, гульня паратэкстам і інш.), якія наўпрост сведчаць пра спробу свядомага “ўкаранення” магчымасцяў унутранай дыялагічнасці мастацкага слова і пра аўтарскую ініцыятыву стварэння полісуб’ектнага аповеду. Сярод маркераў актыўнага выкарыстання аўтарам шматгалосага выказвання разглядаюцца дыялагізаваныя тэкставыя канструкцыі ў суцэльным дыскурсе я-апавядальніка, змена назіральнага фокусу на тым ці іншым адрэзку нарацыі і адносна развітая сістэма персанажных намінацый. Такім чынам, Лабірынты варта атрыбутаваць як аповесць, дзе ўпершыню праяўляе сябе прынцыпова новая ва ўмовах беларускага літаратурнага працэсу аўтарская стратэгія пабудовы мастацкага твора.

Keywords:

аўтар,аповед,наратар,дыскурс,факалізацыя,актар,персанажная намінацыя

Bibliography

Adamovič Anton. 1983. “Jak dux zmahan′nja Belarusi” (Da 100-x uhodkaŭ naradžèn′nja Ivana Luckeviča). N′ju-Ërk: Vydan′ne hazèty “Belarus” [Адамовіч Антон. 1983. “Як дух змаганьня Беларусі” (Да 100-х угодкаў нараджэньня Івана Луцкевіча). НьюЁрк: Выданьне газэты “Беларус”].

Barysenka Vol′ha. 2000. Vaclaŭ Lastoŭski jak pradstaŭnik postmadèrnizmu ŭ belaruskaj litaratury (116–119). U: Terra Alba. T. 1: Prablemy belaruskaha litaraturaznaŭstva (da 85-hoddzja z dnja naradžènnja A. Kuljašova). Rèd. S.I. Danilenka i Ja.Ja. Ivanoŭ. Minsk: Maladzëžnae navukovae tavarystva [Барысенка Вольга. 2000. Вацлаў Ластоўскі як прадстаўнік постмадэрнізму ў беларускай літаратуры (116–119). У: Terra Alba. Т. 1: Праблемы беларускага літаратуразнаўства (да 85-годдзя з дня нараджэння А. Куляшова). Рэд. С.І. Даніленка і Я.Я. Іваноў. Мінск: Маладзёжнае навуковае таварыства].

Barysenka Vol′ha. 2006. Poklič kel′ckaj kryvi: ab litaraturnaj spadčyne V. Lastoŭskaha (63–72). U: Belaruskae litaraturaznaŭstva, vyp. 2: 63–72 [Барысенка Вольга. 2006. Покліч кельцкай крыві: аб літаратурнай спадчыне В. Ластоўскага (63–72). У: Беларускае літаратуразнаўства, вып. 2: 63–72].

Buhaëŭ Dzmitryj. 2003. Pra Vaclava Lastoŭskaha (Rozdum nad knihaj adradžènca) (31–48). U: Služènne Belarusi: prablem. art., lit. partr., èsè, uspaminy. Minsk: Mastackaja litaratura [Бугаёў Дзмітрый. 2003. Пра Вацлава Ластоўскага (Роздум над кнігай адраджэнца) (31–48). У: Служэнне Беларусі: праблем. арт., літ. партр., эсэ, успаміны. Мінск: Мастацкая літаратура].

Vlast. 1923. Kryŭska-Belaruski Imennik. “Kryvič” № 6: 34–43 [Власт. 1923. Крыўска-Беларускі Іменнік. “Крывіч” № 6: 34–43].

Kaŭka Aljaksej. 1998. U xrame vedy i krasy: Vaclaŭ Lastoŭski i èstètyčnas′c′ litaratury (53–57). U: Budam žyc′!: Pra toe samae. Mensk, Maskva: BHAKC [Каўка Аляксей. 1998. У храме веды і красы: Вацлаў Ластоўскі і эстэтычнасьць літаратуры (53–57). У: Будам жыць!: Пра тое самае. Менск, Масква: БГАКЦ].

Konan Uladzimir. 1994. Valxvec belaruskaha fundamentalizmu. “Krynica” № 8: 23−26 [Конан Уладзімір. 1994. Валхвец беларускага фундаменталізму. “Крыніца” № 8: 23−26].

Lastoŭski Vaclaŭ. 1997. Vybranyja tvory. Minsk: Belaruski knihazbor [Ластоўскі Вацлаў. 1997. Выбраныя творы. Мінск: Беларускі кнігазбор].

Pacjupa Juras′. 1994. Moŭnaja utopija V. Lastoŭskaha jak slavjanskaja transfarmacyja futuryzmu. “Krynica” № 8: 14–23 [Пацюпа Юрась. 1994. Моўная утопія В. Ластоўскага як славянская трансфармацыя футурызму. “Крыніца” № 8: 14–23].

Sin′kova Ljudmila. 2010. Postmadèrnisckaja intèrtèkstual′nasc′ i jae rolja ŭ sučasnaj mižkul′turnaj kamunikacyi (153–157). U: Vremia. Iskusstvo. Kritika. Vyp. 2. Red. L.P. Saenkova. Mиnsk: BHU [Сінькова Людміла. 2010. Постмадэрнісцкая інтэртэкстуальнасць і яе роля ў сучаснай міжкультурнай камунікацыі (153–157). У: Время. Искусство. Критика. Вып. 2. Ред. Л.П. Саенкова. Минск: БГУ].

Tûpa Valerij. 2001. Analitika hudožestvennogo (vvedenie v literaturovedčeskij analiz). Moskva: Labirint, RGGU [Тюпа Валерий. 2001. Аналитика художественного (введение в литературоведческий анализ). Москва: Лабиринт, РГГУ].