Oryginalny artykuł naukowy
Acta Albaruthenica

Лес у структуры акупацыйнага ландшафту Беларусі 1941–1944 гг.

2024, Tom 24

Uladzimir Lobach

0000-0002-1877-8107

Badacz niezależny

DOI

10.31338/2720-698Xaa.24.11

Data publikacji

13.02.2025

Data otrzymania

14.04.2024

Data akceptacji

19.08.2024

Model publikowania

otwarty dostęp

Rodzaj licencji

CC BY-NC-ND 3.0 PL

Dziedzina

Dziedzina nauk humanistycznych

Dyscyplina

literaturoznawstwo, językoznawstwo

Język publikacji

białoruski

Pliki do pobrania

PDF 303 KB

Artykuł

Liczba wyświetleń:99

Liczba pobrań:55

Cytowania Crossref:0

Wynik Altmetric:0

Abstrakt

У артыкуле аналізуюцца функцыянальныя трансфармацыі лесу ў часе нацысцкай акупацыі Беларусі. Аналіз матэрыялаў вуснай гісторыі і архіўных крыніц паказвае, што лес, як і ўсе элементы культурнага ландшафту Беларусі, істотна змяняе сваю традыцыйную функцыянальнасць. Лясная прастора выступае адзіна магчымай ландшафтнай умовай арганізацыі партызанскага руху. Адначасова лес з’яўляецца месцам уратавання беларускага насельніцтва, а таксама габрэяў, што ўцякалі з гета. Амбівалентнасць лесу ў перыяд акупацыі заключаецца ў тым, што ён увасабляў не толькі шанец на выжыванне, але і ідэю смерці. Масавыя экзекуцыі мірнага насельніцтва, ваеннапалонных і габрэяў нацысты вельмі часта праводзілі ў лесе паблізу гарадоў і мястэчак.

Słowa kluczowe:

лес,Беларусь,культурны ландшафт,нацысцкая акупацыя,антрапалогія акупацыі,вусная гісторыя

Bibliografia

AHM – Archiwum Historii Mówionej (Dom Spotkań z Historią/Karta).

Chiary Berngard. 2008. Štodzennascʹ za lìnìâj frontu: akupacyâ, kalabaracyâ ì supracìǔ u Belarusì (1941–1944 gg.). Smalensk: Ìnbelkulʹt [К’яры Бернгард. 2008. Штодзеннасць за лініяй фронту: акупацыя, калабарацыя і супраціў у Беларусі (1941–1944 гг.). Смаленск: Інбелкульт].

FA PDU – Fal′klorny arxiŭ Polackaha dzjaržaŭnaha ŭniversitèta [ФА ПДУ – Фальклорны архіў Полацкага дзяржаўнага ўніверсітэта]:FA PDU 1. (2006) Ž., 1932 h. n., v. Matyryna, Ušacki r-n [ФА ПДУ 1. (2006) Ж., 1932 г. н., в. Матырына, Ушацкі р-н].

FA PDU 2. (2011) Ž., 1925 h. n., h. Haradok [ФА ПДУ 2. (2011) Ж., 1925 г. н., г. Гарадок].

FA PDU 3. (2007) Ž., 1924 h.n., v. Babča Lepel′skaha r-na [ФА ПДУ 3. (2007) Ж., 1924 г.н., в. Бабча Лепельскага р-на].

FA PDU 4. (2015) Ž., 1931 h.n., v. Babinavičy Lëznenskaha r-na [ФА ПДУ 4. (2015) Ж., 1931 г.н., в. Бабінавічы Лёзненскага р-на].

FA PDU 5. (2019) Ž., 1939 h.n., h. Dzisna [ФА ПДУ 5. (2019) Ж., 1939 г.н., г. Дзісна].

FA PDU 6. (2021) Ž., 1926 h.n., v. Druja Braslaŭskaha r-na [ФА ПДУ 6. (2021) Ж., 1926 г.н., в. Друя Браслаўскага р-на].

FA PDU 7. (2013) Ž., 1935 h.n., v. Bačèjkava Bešankovickaha r-na [ФА ПДУ 7. (2013) Ж., 1935 г.н., в. Бачэйкава Бешанковіцкага р-на].

FA PDU 8. (2019) Ž., 1928 h.n., v. Cvecina Mërskaha r-na [ФА ПДУ 8. (2019) Ж., 1928 г.н., в. Цвеціна Мёрскага р-на].

FA PDU 9. (2009) Ž., 1931 h.n. v. Račnyja Dokšyckaha r-na [ФА ПДУ 9. (2009) Ж., 1931 г.н. в. Рачныя Докшыцкага р-на].

FA PDU 10. (2019) Ž., 1928 h.n. v. JAnkavičy Rasonskaha r-na [ФА ПДУ 10. (2019) Ж., 1928 г.н. в. Янкавічы Расонскага р-на].

FA PDU 11. (2017) Ž., 1934 h.n. v. Ščapernja Polackaha r-na [ФА ПДУ 11. (2017) Ж., 1934 г.н. в. Шчаперня Полацкага р-на].

FA PDU 12. (2020) Ž., 1933 h.n., v. Mažujki Ušackaha r-na [ФА ПДУ 12. (2020) Ж., 1933 г.н., в. Мажуйкi Ушацкага р-на].

FA PDU 13. (2021) Ž., 1929 h.n., v. Ikazn′ Braslaŭskaha r-na [ФА ПДУ 13. (2021) Ж., 1929 г.н., в. Іказнь Браслаўскага р-на].

Federowski Michał. 1897. Lud białoruski na Rusi Litewskiej. T. І. Kraków: Wyd. Komis. Antropolog. Akad. Umiejętności.

Hartfeld Val’ter. 2012. Odinokiye voiny. Spetspodrazdeleniya vermakhta protiv partizan. 1942– 1943. Moskva: Tsentrpoligraf [Хартфельд Вальтер. 2012. Одинокие вои ны. Спецподразделения вермахта против партизан. 1942–1943. Москва: Центрполиграф].

IMÈF – Fal′klorny arxiŭ Instytuta mastactvaznaŭstva, ètnahrafii i fal′kloru NAN Belarusi [ІМЭФ – Фальклорны архіў Інстытута мастацтвазнаўства, этнаграфіі і фальклору НАН Беларусі].

Jankoŭski Fiodar. 1962. Bielaruskija prymaŭki, prykazki, fraziealahizmy. Minsk: AN BSSR. [Янкоўскі Фёдар. 1962. Беларускія прымаўкі, прыказкі, фразеалагізмы. Мінск: АН БССР].

Kasciuk Michail (red.). 2007. Historyja Bielarusi: U 6 t. T.5. Bielaruś u 1917–1945 hh. Minsk: Ekapierspiektyva [Касцюк Міхаіл (рэд.). 2007. Гісторыя Беларусі: У 6 т. Т. 5. Беларусь у 1917–1945 гг. Мінск: Экаперспектыва].

Kershou Robert. 2010. 1941 god glazami nemtsev. Berezovyye kresty vmesto zheleznykh. 2010. Moskva: Yauza [Кершоу Роберт. 2010. 1941 год глазами немцев. Березовые кресты вместо железных. Москва: Яуза].

Kotliarčuk Andrej. 2002. Švedy ŭ historyi i kuĺtury bielarusaŭ. Minsk: Encyklapiedyks [Котлярчук Андрэй. 2002. Швэды ў гісторыі і культуры беларусаў. Мінск Энцыклапедыкс].

Kuklińska Soraya. 2021. Oskar Dirlewanger. SS-sonderkommando “Dirlewanger”. Warszawa: IPN.

Kurcova Vieranika (red.). 2023. Vajna – trahiedyja i pamiać naroda: raskazvajuć sviedki padziej. Zbornik dyjaliektnych tekstaŭ. Minsk: Bielaruskaja navuka [Курцова Вераніка (рэд.). 2023. Вайна – трагедыя і памяць народа: расказваюць сведкі падзей.Зборнік дыялектных тэкстаў. Мінск: Беларуская навука].

Kwiet Konrad. 2019. Forests and the Final Solution (41–70). In.: Katrin Stoll Leerstelle(n)? Der deutsche Vernichtungskrieg 1941–1944 und die Vergegenwärtigungen des Geschehens nach 1989. Berlin: Neofelis Verlag GmbH.

Lobač Uladzimir. 2013. Mif. Prastora. Čalaviek: bielaruski tradycyjny landšaft u siemijatyčnaj pierspiektyvie. Minsk: Technalohija [Лобач Уладзімір. 2013. Міф. Прастора. Чалавек: беларускі традыцыйны ландшафт у семіятычнай перспектыве. Мінск:Тэхналогія].

Maksimov Sergey. 1876. Obitel’ i zhitel’. Iz ocherkov Belorussii: Strana Krivichey. «Drevnyaya i novaya Rossiya» № 6: 127–143 [Максимов Сергей. 1876. Обитель и житель. Из очерков Белоруссии: Страна Кривичей. «Древняя и новая Россия» № 6: 127–143].

Malaš Lieanila. 1988. Viasiellie: Piesni. U 6-ci kn. Kn. 6. Minsk: Navuka i technika [Малаш Леаніла. 1988. Вяселле: Песні. У 6-ці кн. Кн. 6. Мінск: Навука і тэхніка].

Mironowicz Eugeniusz. 2015. Wojna wszystkich ze wszystkimi. Białoruś 1941–1944. Kraków: Avalon.

Moszyński Kazimierz. 1928. Polesie Wschodnie. Materiały etnograficzne z wschodniej części b. powiatu mozyrskiego oraz z pow. rzeczyckiego. Warszawa: Wyd-wo Kasy im. Mianowskoego.

Musial Bogdan. 2018. Saveckìâ partyzany ǔ 1941–1944 gg. Mìfy ì rèčaìsnascʹ. Smalensk: Ìnbelkulʹt [Мусял Богдан. 2018. Савецкія партызаны ў 1941–1944 гг. Міфы і рэчаіснасць. Смаленск: Інбелкульт].

Prestupleniya nemetsko-fashistskikh okkupantov v Belorussii. 1941–1944. 1963. Minsk: Gosizdat BSSR [Преступления немецко-фашистских оккупантов в Белоруссии. 1941–1944. 1963. Минск: Госиздат БССР].

Sahanovič Hienadź. 1995. Nieviadomaja vajna: 1654–1667. Minsk: Navuka i technika [Сагановіч Генадзь. 1995. Невядомая вайна: 1654–1667. Мінск: Навука і тэхніка].

Sheyn Pavel. 1902. Materialy dlya izucheniya byta i yazyka russkogo naseleniya Severo-Zapadnogo kraya. T. ІІІ. Sankt-Peterburg: Tip. imp. Akad. nauk [Шейн Павел. 1902. Материалы для изучения быта и языка русского населения Северо-Западного края. T. ІІІ. Санкт-Петербург: Тип. имп. Акад. наук].

Smolič Arkadź. 1993. Hieohra􀏔ija Bielarusi. Minsk: Bielaruś [Смоліч Аркадзь 1993. Географія Беларусі. Мінск: Беларусь].

Snyder Timothy. 2015. Krovavyye zemli: Yevropa mezhdu Gitlerom i Stalinym. Kiyev: Dulíbi [Снайдер Tимоти. 2015. Кровавые земли: Европа между Гитлером и Сталиным. Киев: Дуліби].

Turonak Jury. 2008. Madernaja historyja Bielarusi. Viĺnia. Instytut bielarusistyki [Туронак Юры. 2008. Мадэрная гісторыя Беларусі. Вільня. Інстытут беларусістыкі].

Vasilievič Uladzimir. 1999. Ziamnaja daroha ŭ vyraj: Bielaruskija narodnyja prykmiety i pavierji. Kn. 3. Minsk: Mastackaja litaratura [Васілевіч Уладзімір. 1999. Зямная дарога ў вырай: Беларускія народныя прыкметы і павер’і. Кн. 3. Мінск: Мастацкая літаратура].

Podobne publikacje